De sector Informatica (HBO en WO) is in beweging. De richting: naar een brede Bachelor of ICT (Bict). In zo´n brede bachelor-opleiding zal, naast een gemeenschappelijk kerncurriculum, de mogelijkheid bestaan voor studenten om zich te specialiseren in een (beroepsgerichte) context. Dat kan een bedrijfskundige context zijn, maar ook een technische, communicatieve, juridische of geneeskundige context zijn. Bestaande ICT-opleidingen worden leerwegen in zo´n brede Bachelor-opleiding.
Vanuit deze gedachte is een sectorprogramma Informatica ontwikkeld (SPIoN: Sectorplan ICT-opleidingen in Nederland) waarin voor een brede Bachelor of ICT onderwijsprogramma´s gedefinieerd worden. Naast deelprojecten om content te verzorgen voor de algemene vakcompetenties voor de Bict (de ´common body of competences´) wordt in dit programma gewerkt aan leerweg-specifiek, contextafhankelijk onderwijs.
Studenten zullen in zo´n brede opleiding veel meer in staat gesteld worden (binnen de grenzen van het gekozen ICT-beroepsprofiel) eigen keuzes te maken. Elementen als assessment, persoonlijk ontwikkelingsplan en (digitaal) portfolio zullen daarbij onvermijdelijk zijn. Gebruik van ICT-hulpmiddelen is noodzakelijk om deze instrumenten effectief en efficiënt in te zetten.
In de bijdrage zal ingegaan worden op de visie en doelstellingen van SPIoN, de uitwerking in concrete deelprojecten en de uitvoering ervan door partners in het HBO en WO. In de discussie zal ruimte zijn om mee te denken over de ambities van het SPIoN-programma.
Project I-mode, samenwerking HBO en bedrijfsleven
Project I-mode is een nieuw project dat dit jaar voor het eerst is uitgevoerd aan het Instituut voor Informatica en Electrotechniek van de Hogeschool van Amsterdam. Dit project is ontwikkeld op basis van 5 jaar ervaring met projectmatig werken en luidt een nieuwe fase in. Het is het eerste project dat studenten die beginnen met een opleiding Informatica doen. Voor de duur van het project zijn studenten ingedeeld in teams die allemaal onderdeel zijn van het (virtuele) bedrijf Omval IT. Omval IT heeft een partnership met KPN-Mobile. Dit partnership bestaat eruit dat Omval IT contentprovider is voor I-mode applicaties. KPN-Mobile draagt zorg voor de infrastructuur en fungeert als klankbord om de kwaliteit te verhogen. De teams hebben de opdracht een applicatie voor het I-mode platform te maken voor de doelgroep 18-22 jarigen. In januari is het project succesvol afgesloten met in totaal ong. 25 applicaties.
Tijdens de workshop zal een presentatie worden gehouden over de opzet van het project. Hierbij zal aandacht zijn voor de volgende aspecten: zelfstandigheid en zelfleerzaamheid van studenten; een bedrijfsmatige omgeving (Omval IT); samenwerking met het bedrijfsleven (KPN-Mobile); rol docenten en school.
Hierna is er de mogelijkheid tot het stellen van vragen en discussie over genoemde aspecten.
Bijlagen
Informatiebeveiliging, onderwijs in normen en waarden
Een van de doelen van het lectoraat Informatiebeveiliging is het ontwikkelen van onderwijs op het gebied van informatiebeveiliging. Het lectoraat heeft in het afgelopen half jaar een module ontwikkeld voor de opleiding Technische Informatica van de Technische Hogeschool Rijswijk. Naast een theoretisch deel bevat deze module ook een practicumdeel waarbij studenten in diverse rollen kennismaken met de risico’s van een slechte beveiliging van informatiesystemen. Deze module is een prototype geweest om ervaring op te doen.
Op basis van de ervaringen is besloten om nieuw (competentiegericht) onderwijs te ontwikkelen dat als onderwijseenheid is in te zetten in zowel Informatica, Bedrijfskundige Informatica, als Technische Informatica opleiding. Het onderwijs is bedoeld als minor van de ICT-bachelor.
Doelstellingen van dit onderwijs zijn:
. Competentiegericht (kennis, vaardigheden en attitude worden aangebracht)
. Flexibel van opzet (aanpasbaar, schaalbaar en onderhoudbaar)
. Externe certificering (GIAC, Comptia)
. Aantrekkelijk en actueel onderwijs
. Multidisciplinair (functioneel, technologie, organisatorisch, management, wetgeving)
Gestart is met een nader onderzoek naar competenties van informatiebeveiligers. Op basis van dit onderzoek zijn competenties opgesteld (zowel vaktechnische als persoonlijke competenties) en dit vormt tezamen met informatie uit bestaande opleidingen de basis voor het nieuwe te ontwikkelen onderwijs. Vervolgens zijn de onderwerpen benoemd waarbij gekeken is naar alle te ondersteunen disciplines. Voor elk van de onderwerpen worden thans modulen ontwikkeld die bestaan uit workshops van een of meer dagdelen. Naast de workshops zijn praktijkopdrachten gedefinieerd.
Door deze aanpak is het mogelijk om programma’s samen te stellen die:
. zijn in te passen in de verschillende opleidingen (I, BI en TI)
. in voltijd, deeltijd of duale vorm kunnen worden aangeboden
. direct kunnen leiden tot een externe certificering of daarop voorbereiden.
Bijlagen
Effectief leren en de gedresseerde aap
Geïnteresseerden in ketendenken of specifieker: in ICT (Service Management) en procesgericht werken en degenen die (in dat licht) nadenken over manieren om studenten op gedragsniveau te stimuleren op ideeën brengen en van ervaringen vertellen.
Bijlagen
Brede Bachelor of ICT, wat moet ik ermee?
Ik heb met mijn collega’s afgelopen jaren hard gewerkt om het profiel HBO-I-BI voor de opleiding BI aan Saxion Hogeschool Deventer handen en voeten te geven. Daarbij hebben we geprobeerd om naar de geest van competentieleren te leven. Nu staat het nieuwe profiel onder een doek te wachten op onthulling en om vooral niet te veel tijd te verliezen, willen we eigenlijk wel eens ontdekken wat het nieuwe profiel Bachelor of ICT voor onze opleiding zou betekenen.
Stellingen:
. Mijn opleiding is aan de hand van het profiel HBO-I BI competentiegericht opgezet (uitgaand van toetsing). Het nieuwe profiel Bachelor of ICT zal geen of slechts weinig verandering voor de opleiding betekenen.
. De reductie in het aantal competentie maakt het ontwerp van onderwijs makkelijker.
. Het nieuwe profiel is vooral voor de buitenwacht en voor studenten bedoeld.
. Ik moet de opleiding helemaal opnieuw gaan opbouwen
Bijlagen
Leertaken in een virtuele leeromgeving voor een cursus over communicatietechnologie
Een cursus over communicatietechnologie voor Informatica-studenten bij de Open Universiteit Nederland wordt, vanwege het open inschrijvingskarakter, door een brede groep studenten gevolgd. Twee problemen die zich daarbij kunnen voordoen is dat: 1) een deel van de studenten nauwelijks een beeld heeft van de manier waarop communicatietechnologie in hedendaagse systemen geïmplementeerd is, en 2) studenten onvoldoende of geen kennis hebben van de context waarin communicatietechnologie wordt toegepast. Wij bieden daarom een aantal leertaken in een virtuele leeromgeving aan, een elektronisch werkboek, waarin studenten aan de hand van een aantal casussen rond actuele thema’s op het gebied van communicatietechnologie enerzijds hun huidige kennis kunnen evalueren en anderzijds een indruk krijgen van relevante aspecten die spelen in dit domein en contexten waarin communicatietechnologie wordt toegepast.. De taken zijn zodanig opgezet dat deze ook voor studenten met meer achtergrond interessante informatie opleveren. Het elektronisch werkboek is gespecificeerd in EML (Electronic Markup Language) en geïmplementeerd in Edubox, een door de Open Universiteit Nederland ontwikkelde leeromgeving waarmee materiaal dat in EML ontwikkeld is afgespeeld kan worden.
Wij presenteren de resultaten van een eerste proef met dit elektronisch werkboek.
Bijlagen
Competentie & beoordeling
De ICT-opleidingen van ROC ASA zijn net zo oud als de kwalificatiestructuur die in 2000 isn werking is getreden. Deze nieuwe structuur is in 2003 “competentiegericht” geworden. Dit was voor ROC ASA een prikkel het onderwijs zichtbaar te vernieuwen. Al snel in het innovatieproces is gebleken dat de echte innovatie achteraan begint: bij het examen. Een examen moet het oordeel geven of een deelnemer “los gelaten kan worden in de beroepspraktijk”. Vanuit dat perspectief is gekozen voor een competentiegericht examen in de vorm van een assessment. Dit assessment kan zowel op school als in de praktijk worden uitgevoerd.
ROC ASA heeft inmiddels ruim een jaar ervaring met de uitvoering van deze vorm van examinering.
Bijlagen
ERP en Business Collaboration
ERP is de afkorting van Enterprise Resource Planning. Het is een geïntegreerd plannings- en besturingsconcept voor de gehele onderneming. Het doel van ERP is de bedrijfsprocessen van een organisatie in relatie tot elkaar (‘geïntegreerd’) te ondersteunen. Het grote voordeel van het gebruik van ERP is dat het een procesgerichte aanpak is en afdelingsgrenzen (‘eilanden’) overschrijdt. De vastlegging van gegevens hoeft slechts eenmaal te gebeuren. Door het meervoudig gebruik hiervan is het mogelijk om efficiënter en effectiever te werken. Zo zijn de financiële consequenties van bijvoorbeeld logistieke acties direct zichtbaar. Door de eenduidige gegevensdefinities van verschillende functionele processen wordt het opstellen van eenduidige managementrapportages veel eenvoudiger.
Men kijkt bij de keuze voor een ERP-systeem of het geschikt is voor de ondersteuning van het primaire proces: zijn er de benodigde logistieke en productiemodules? Natuurlijk speelt ook een rol of het aansluit bij de andere functionele processen zoals financiën en personeel. Er zijn als aanvulling op het basis-ERP-pakket ook vele modules beschikbaar die apart of geïntegreerd kunnen worden aangeschaft. Dit zijn veelal front-office-applicaties zoals modules voor Customer Relationship Management, Human Relationship Management en Business Intelligence. Zo zorgt ERP in de strategische stap naar e-commerce voor de realisering van de koppeling van een front office, in de vorm van een portal, naar de back-office-systemen.
Navision, een product van Microsoft Business Solutions, is een voorbeeld van een ERP-pakket dat het bedrijfsleven grote gebruiksvriendelijkheid, compleetheid en de mogelijkheid van verregaande integratie biedt. De software kan eenvoudig worden aangepast aan de bedrijfsvoering en aanvullende modules bieden oplossingen voor specifieke branches.
Veel bedrijven hebben ERP-pakketten van verschillende leveranciers aangeschaft. Samenwerking in de vorm van onderlinge gegevensuitwisseling is een onderwerp dat de laatste jaren steeds meer op de agenda is geplaatst. Het probleem is dat ondernemingen niet af willen van de gemaakte keuze van de (dure) ERP-pakketten en –implementatie.
Business Collabaration levert de oplossing van dit probleem. Door een pakket-overstijgende aanpak is het mogelijk om dynamisch bedrijfsprocessen in kaart te brengen en verschillende ERP systemen aan elkaar te koppelen. Een voorbeeld hiervan is Cordys BCP die webbased communicatie en gegevensuitwisseling tussen verschillende ERP-systemen mogelijk maakt.
Bijlagen
Functioneel Programmeren met Helium
Moderne functionele talen zijn mathematisch precies, notationeel elegant, en sterk getypeerd. Deze talen zijn daarom bij uitstek geschikt voor het onderwijzen van programmeerconcepten en algoritmiek. Helium is een onderzoeksproject waarbij een krachtig typesysteem gecombineerd wordt met precieze en gebruiksvriendelijke foutmeldingen.
Bijlagen
Interactieve workshops simulatiegames
Korte kenschets Control IT
Een aantal assemblagebedrijven is voor de productie sterk afhankelijk van een service-organisatie, die precies op tijd de juiste onderdelen aan moet leveren. Er treden storingen op, er moeten nieuwe onderdelen geleverd worden. de infrastructuur moet worden uitgebreid en ondertussen wil de klant gewoon door kunnen werken. De service-organisatie heeft de handen vol om de contracten na te komen. Problemen in de simulatie: vakgerichte specialisten, met te weinig oog voor de klant, verkeerde/onvoldoende prioriteitstelling, miscommunicatie, onvoldoende oog voor het voorkomen van storingen, inconsistente contracten, te weinig service voor te veel geld. Control-IT® is geschikt voor groepen van 10 – 15 deelnemers en duurt -afhankelijk van de leerdoelen- anderhalf tot vijf dagdelen. Thema’s: Procesmatig werken, Servicemanagement , ITIL / MOF: awareness/foundations
Korte kenschets Apollo 13 – an ITIL Case experience
Apollo 13 is een één of twee daagse spelsimulatie voor 8 tot 12 deelnemers. Gedurende de simulatie leren de deelnemers: beter samenwerken, de essentie van ITIL best practises en de eigen werkprocessen te verbeteren. Gebaseerd op het ware verhaal van de vlucht van Apollo 13 (met veel authentiek materiaal én materiaal uit de film) komen de diverse ITIL processen nadrukkelijk aan bod. Daarbij wordt ervaren dat het op orde hebben van het proces zelf niet, maar de samenwerking in én tussen de processen essentieel is om een goede dienstverleing te bereiken. Door de sterke focus op samenwerking is het spel ook goed te gebruiken als kick-off voor projectteams.