In de film IT betekent IT niet informatietechnologie. IT is een film naar het boek van Stephen King, de horrorspecialist. Nu wil ik hier niet al te zwaar onderstrepen dat het begrip Informatie Technologie, en met een nadruk op de T van Technologie, voor veel mensen horrorbeelden oproept. Wel wil ik even aanstippen dat die technologie blijkbaar niet alleen zegeningen met zich brengt. Ik wijt dit aan de mens-onvriendelijke manier waarop de informatie toegankelijk is. Het kan ook anders. Ik pleit dan ook voor technologie, informatie- en communicatietechnologie, waarbij je van de technologie weinig of niets merkt, die voor de gebruiker (niet voor de ontwerper!) logisch in elkaar zit en die intuïtief bruikbaar is.
In een oud ziekenhuis raakte iedereen ondanks de intensieve tussenkomst van receptionistes de weg kwijt. Dit ziekenhuis was in de loop der jaren zo gegroeid omdat verschillende architecten de bestaande gebouwen steeds op een (voor hun) logische manier hebben uitgebreid. Met deze bouwkundig logische uitbreidingen ging steeds meer de logica voor patiënten, medewerkers en bezoekers verloren. In plaats van een nieuwe bewegwijzering begon het ziekenhuis met een aantal interne verhuizingen zodat de indeling logisch en intuïtief werd. Bezoekers, medewerkers en patiënten zijn nu niet meer afhankelijk van anderen en ergeren zich niet langer paars.
Was in dit ziekenhuis de bezoeker afhankelijk van een gedienstige, zo was het zonder een pompbediende ook onmogelijk auto te rijden. De pompen zijn intussen zo gebruikersvriendelijk geworden dat automobilisten al jaren zelf hun auto’s vullen. Technisch is het mogelijk. Er zijn al macro’s die het zoekgedrag van managers observeren. Er zijn al interactieve computerprogramma’s gebaseerd op psychologische inzichten. Met de combinatie van deze technieken voorzie ik dat op korte termijn managers hun informatiebehoefte zonder tussenkomst van de informatietechnologie kunnen bevredigen.
Informatica in de vernieuwde tweede fase
Het vak informatica verdient een plaats. Het vak – hoewel het niet kan bogen op een traditie in het voortgezet onderwijs – kan vermoedelijk rekenen op een warme belangstelling van leerlingen als ze in vrije ruimte een keuze gaan maken.
Noodzakelijk is de grondslag te leggen middels een funderende module in leerjaar drie, voordat de echte profielkeuze zal plaatsvinden. Of je nu spreekt van funderende module of van elektronisch rijbewijs is niet zo belangrijk.
Het vak informatica moet het mogelijk gemaakt worden om niet alleen binnen de ict-lijn van de tweede fase mee te liften maar ook eigenstandig een plaats te veroveren aan die snelweg.
Bijlagen
Informatica in het voortgezet onderwijs!?
Wil het keuze-eindexamenvak informatica op een middelbare school worden ingevoerd per 1 augustus 1998 dan zal een school dit echt heel graag moeten willen. Een school zal veel voorzieningen moeten treffen op lokaal niveau om aan de randvoorwaarden te voldoen. De centrale overheid heeft een specifieke verantwoording voor nieuwe vakken. Het is jammer te moeten constateren dat ondanks een positieve insteek er concreet weinig ondersteuning te verwachten valt. Op dit moment lijkt het er op dat een school veel van haar eigen middelen zal moeten aanwenden om het vak informatica te realiseren.
Zonder te willen klagen is er een reële kans aanwezig dat informatica niet of in geringe mate van de grond zal komen door gebrek aan …… ?
Het zou jammer zijn indien ik gelijk krijg. Daarom moet er dus iets veranderen.
Bijlagen
Examenprogramma’s havo en vwo
Informatica is vanaf 1998 een nieuw keuzevak in de tweede fase van het voortgezet onderwijs. Er is nog geen traditie, het vak moet zowel wat betreft de inhoud als de didactiek zijn vorm vinden. Het examenprogramma geeft een opsomming van eisen waar een leerling aan moet voldoen. Dit kan de indruk wekken dat een onderwijsprogramma dezelfde scheiding of sequentie van onderwerpen zou moeten bevatten. Dat is nadrukkelijk niet het geval. Het is de kunst om een evenwichtig onderwijsprogramma samen te stellen dat aan alle eisen voldoet. De route langs onderwerpen uit de informatica kan op tal van manieren verlopen, er zijn veel mogelijkheden om goed materiaal te ontwikkelen waar mee leerlingen op het niveau van de eindtermen gebracht kunnen worden. De expliciteringscommissie informatica heeft in 1996, in opdracht van de Stuurgroep tweede Fase Voortgezet Onderwijs, in “het kijkdoosrapport” aanwijzingen geformuleerd voor het ontwikkelen van leerplannen, onderwijsmethoden en bijscholing van docenten. De samenhang tussen onderwerpen en de zwaartepunten in de inhoud van nieuw onderwijsmateriaal kan op verschillende manieren ingevuld worden.
Drie hoofdlijnen om samenhang en zwaartepunten tot uitdrukking te brengen zijn: accenten, contexten en oriëntaties.
De accenten benadrukken de samenhang in de discipline informatica, sluiten elkaar niet uit en dienen bij elk te behandelen onderwerp aan de orde te komen. Onderwijsmethodes kunnen van elkaar verschillen door meer of minder nadruk te leggen op een accent.
Contexten hebben betrekking op de toepassingsgerichtheid van het vak informatica.
Oriëntaties geven ziens- of werkwijzen in de informatica, zoals het scala aan programmeerparadigma’s en tal van methodes voor systeemontwikkeling. Hier moeten voor de onderwijsmethode nadrukkelijk keuzes gemaakt worden.
Om een nieuw vak in het voortgezet onderwijs in te voeren, moet aan verschillende voorwaarden zijn voldaan, zoals:
– bevoegdheid en nascholing van docenten
– ontwikkelen van onderwijsmateriaal
– infrastructuur van hard- en software
– voorbereiding door samenwerking.
Veel voorwaarden staan niet op zichzelf maar vertonen samenhang met andere voorwaarden.
Adviesbureau voor Informatica en Onderwijs Hacquebard bv, Keppelseweg 48, 6999 AR Hummelo, telefoon: 0314 – 382259, e-mail: hacque@pi.net
Bijlagen
Het curriculum van het hoger IT onderwijs is (hopeloos?) verouderd: Hoog tijd voor meer focus op besturing!
De toepassing van IT binnen organisaties verandert in hoog tempo. Outsourcing, cloudcomputing, de splitsing in demand en supply en de opkomst van services en regieorganisaties hebben grote impact op de rol van IT binnen organisaties. En dus ook op de vereiste competenties van medewerkers!
Het hoger onderwijs verandert niet snel genoeg! De nadruk ligt te veel op IT-competenties uit het verleden en te weinig op die van de toekomst.
Studenten hebben meer kennis nodig van vakgebieden zoals architectuur, business cases, compliance, portfoliomanagement, programmamanagement en governance. Sommige opleidingen lopen voorop en besteden hier al aandacht aan zij het op een versnipperde wijze.
Samenhang is vereist om de materie aan de studenten over te brengen. De besturingsparaplu helpt hierbij. Dit artikel gaat in op de besturingsparaplu en toont met een praktijkvoorbeeld hoe u uw curriculum op een samenhangende manier kunt aanpassen aan de eisen van de huidige en toekomstige praktijk.
Bijlagen
Van Informatica naar Software Engineering
Informatica is een van de snelst veranderende disciplines. De gevolgen van de veranderingen zijn overal zichtbaar, en vragen voortdurend om het bijhouden van kennis op dit vakgebied. Uit de praktijk blijkt dat alleen kennis van de bouwstenen van Informatica, zoals programmeren en databases, niet meer voldoende is. Veel meer moeten de studenten in staat zijn om de samenhang te zien binnen de complexe processen van software ontwikkeling, daarbij wordt ook nog eens verwacht dat ze de activiteiten kunnen plaatsen in het geheel, iets dat nu nog vaak ontbreekt. Een heroriëntering van het Informatica curriculum naar een Software Engineering curriculum probeert dit gat te dichten, waarbij de internationale standaard SWEBOK een erkende basis hiervoor biedt. In deze voordracht laten we zien hoe het curriculum van de afstudeerrichting Software Engineering aan de Hogeschool Utrecht is opgezet, en hoe deze opzet bekende problemen en tekortkomingen van klassieke Informatica opleidingen adresseert.
Bijlagen
Check-IT
In het licht van de groeiende internationale samenwerking tussen bedrijven in Nederland en China is het relevant dat meer studenten tijdens hun opleiding intensief kennismaken met de Chinese cultuur en manier van zaken doen. Dit geldt zeker voor studenten in het domein ICT: China is een snel groeiende markt én een land waar de innovatiekracht snel toeneemt. Echter, vooral in de ‘harde’ ICT-opleidingen (zoals technische informatica) is voor veel studenten de drempel om op eigen houtje naar het buitenland op stage te gaan nogal hoog.
Het project CHECK-IT heeft een ‘veilige, duurzame en innovatieve haven’ in China gerealiseerd in de vorm van het steunpunt en gezamenlijke werkplek , waardoor makkelijker een stage periode of minor gaan doen in China.
Bijlagen
Ambient Gaming
Nieuwe Game Consoles zoals de Wii en de Kinect stellen de gebruiker in staat op een natuurlijke manier te interacteren en te spelen met behulp van op afstand bedienbare consoles of sensoren. Input wordt geleverd door gebaren en bewegingen van de gamer of door gesproken tekst (commando’s). Ook kunnen objecten herkend worden en virtueel gemaakt worden en als onderdeel van een spel fungeren. Deze ontwikkelingen zijn mogelijk door een groot scala aan sensoren die de gebruiker observeren. Niet alleen camera’s en microfoons spelen daarbij een rol, maar ook andere sensoren zoals druk, plaatsbepaling (GPS), proximity, temperatuur etc. In het gecombineerde lectoraat Serious Game Design en Ambient Intelligence van Fontys Hogescholen bestuderen we ambient sensoren (schakelaars, drukmatten, GPS, bewegingsmelders etc.) en audio-visuele sensoren om activiteiten van mensen te meten. In onze presentatie beschrijven we het gebruik ervan voor spel, sport en bewegen en laten enkele resultaten zien. Daarnaast laten we zien hoe we samenwerken met het WO (TU/e) om een goede integratie van Bachelor en Master opleiding te verwezenlijken op het gebied van Playful Interaction o.a in een onderzoeksproject (RAAK PRO).
Bijlagen
MBO-HBO Doorstroom traject
Het combi-jaar ICT, een samenwerking tussen Arcus College en Hogeschool Zuyd, is in september 2010 gestart en bedoeld voor leerlingen die na het MBO een HBO ICT-studie willen volgen of er over nadenken om dit te gaan doen.
Doel van het jaar is om te ervaren welke studiehouding, studievaardigheden en studieaanpak voor het volgen van een HBO-opleiding belangrijk zijn. Daarnaast maakt de deelnemer kennis met de ICT-opleidingen die door Hogeschool Zuyd op HBO niveau worden aangeboden.
Gedurende 1 dag per week volgt de leerling (in het laatste (4e) jaar van het MBO) een speciaal programma. Een bewustere keuze en een soepelere overstap (doorstroom) naar het worden middels dit programma gerealiseerd.
De leerling die het MBO niveau 4 certificaat en het HBO combi-jaar succesvol heeft afgerond, heeft (onder voorwaarden) de mogelijkheid de HBO-studie versneld te doorlopen (deels op basis van behaalde resultaten (credits) uit het combi-jaar).
Bijlagen
Hoe maken we het? vs Wat is nodig?
IT-opleidingen teveel gericht op de levering van IT, wat Nederland nodig heeft is ondersteuning op de vraagzijde. Voor het bedrijfsleven wordt het al belangrijker dat je IT mensen hebt die integratie, consolidatie en het gebruik van functionaliteiten écht begrijpen. Hoe het wordt gemaakt is minder interessant dan beheers- continuïteits- security- scalability- integratie- aspecten. Om voor het bedrijf het beste te kiezen heb je domeinkennis, functionaliteitenkennis en IT-kennis nodig. Daarnaast moet je weten hoe de leveringszijde in elkaar steekt qua ontwikkelingen, competitie, verdienmodellen en toekomstige technologie die effect hebben op de delivery-zijde. Daarnaast het vermijden van lock-in’s en het behoud van schakelsnelheid.