Java wordt in het VO met name aangeboden met een grafische interface, om de basisprincipes van programmeren aan te leren. Voor toepassing van Java als OO-taal wordt BlueJ soms gebruikt. BlueJ heeft als voordeel dat het laat zien hoe objecten worden aangemaakt, en hoe vervolgens de methoden van deze objecten kunnen worden aangeroepen. De mate waarin de aanroep visuele effecten heeft is echter beperkt, en niet heel eenvoudig uit te breiden of aan te passen.
De programmeeromgeving van Greenfoot biedt meer mogelijkheden om de aanroep van methoden zichtbaar te maken, en zelf te manipuleren. Daarbij wordt het maken van nieuwe klassen, het aanroepen van methoden van andere klassen en het begrip overerving inzichtelijk gemaakt. Met behulp van bestaande projecten heb ik een lesbrief en programmeeropdrachten voor het VO gemaakt waarin het OO-karakter van Java kan worden onderwezen.
In mijn bijdrage aan het congres bespreek ik (de ervaringen met) het lesmateriaal.
Bioinformatica: competentiegericht onderwijs en toetsing
De laatste jaren is in Nederland toenemend geïnvesteerd in onderzoek en onderwijs in de Bioinformatica. Dit is in belangrijke mate het gevolg van ontwikkelingen in het genomics- en biomedisch onderzoek, waarbij Bioinformatica steeds meer een centrale plaats inneemt. Bioinformatica is een zeer breed en multi-disciplinair vak, waar informatici, statistici, biologen en medici zeer nauw moeten samenwerken. Algoritme ontwikkeling (machine learning) en high-throughput data mining (grootschalige analyses van genomics datasets) is een essentiele component van het bioinformatica onderzoek. Daarbij is het onderzoek toenemend toegepast en grootschalig, veroorzaakt door de beloften die genomics onderzoek biedt en de reusachtige datasets die door genomics onderzoekers worden gegenereerd. De breedte/diepte van het vak, de snelle ontwikkelingen en het feit dat er nauwelijks uitgewerkt lesmateriaal is, maakt dat het opzetten van bioinformatica-onderwijs een enorme uitdaging is.
Aan de Vrije Universiteit verzorgd het Centre for Integrative Bioinformatics masteronderwijs alsmede een bachelorcursus Bioinformatica voor studenten Medische Natuurwetenschappen (MNW). Onze ervaring is dat studenten moeite kunnen hebben met de oplossingsgerichte en heuristische aanpak die vaak vereist is in bioinformatica onderzoek. Naast het aanleveren van benodigde kennis (waar een selectieprobleem heerst door de breedte van het vak) staat competentiegericht onderwijs centraal.
In mijn voordracht bespreek ik de centrale problemen en positionering van Bioinformatica-onderzoek en zal ik ingaan op de competentiegerichte elementen in onderwijs en toetsing.
Bijlagen
Java en BlueJ: een gelukkige combinatie?
De traditionele aanpak bij het leren van Java heeft, net als vroeger bij het leren van Pascal, de simpele taalelementen als uitgangspunt. Deze aanpak start meestal met de primitieve typen int en double, toekenningsopdrachten, operatoren, selecties en herhalingen, om dan via methoden geleidelijk over te gaan op klassen en objecten.
Een nadeel van deze aanpak is dat de kernbegrippen objecten en klassen relatief laat aan bod komen. Veel studenten blijken moeite te hebben met de mate van abstractie die bij deze begrippen hoort. Door de komst van BlueJ is het mogelijk programmeeronderwijs vanaf het eerste moment objectgeorienteerd aan te pakken. BlueJ is een krachtig hulpmiddel bij de introductie van objectgeoriënteerde begrippen omdat het maken van een gebruikersinterface niet nodig is. Elke student kan zich daardoor volledig richten op het ontwerpen van domeinklassen en het testen daarvan in BlueJ. Dikwijls zonder hulp van een docent. Studenten leren in de eerste plaats van elkaar en maken zich al pratende en doende objectgeorienteerde denkbeelden eigen.
Om te leren programmeren is BlueJ alleen niet voldoende. In goed en volledig programmeeronderwijs dient er aandacht te zijn voor tenminste deze vier facetten:
. Taalelementen van Java
. Algoritmiek
. Objectgeoriënteerde concepten
. Ontwerpen en UML
In het eerstejaars programmeeronderwijs van Instituut voor Informatica en Electrotechniek van de Hogeschool van Amsterdam zijn deze facetten geintegreerd tot een samenhangend geheel.
Bijlagen
Doorstroom MBO (ROC-Leiden) en HBO (Hogeschool Leiden)
Huidige doorstroom van MBO naar HBO. Toekomstige doorstroom van MBO naar HBO (in Leiden). Daarbij wordt niet de nadruk gelegd op het vergaren van zoveel mogelijk kennis maar op een gezonde werkhouding
De presentatie behelst de ervaring die we hebben met de doorstroom van het MBO naar het HBO. Bovendien schetsen wij ook een beeld over de toekomstige doorstroomtrajecten.
De workshop laat zien dat MBO-HBO doorstromers al beschikken over ervaring in projectmatig werken en maken daarbij gebruik van de processen die bij groepswerk optreden. Hierdoor zijn zij sneller in staat om samen met het bedrijfsleven aan realistische projecten te werken.
Bijlagen
LOFAR, een software of hardware radio telescoop?
LOFAR wordt vaak omschreven als een software radio telescoop en kenmerkt zich onder anderen door z’n flexibiliteit en herconfigureerbaarheid. Deze presentatie geeft een overzicht van de benodigde flexibiliteit in LOFAR welke wordt gerealiseerd middels software, maar zeker ook hardware. De focus in deze presentatie ligt op de hardware.
In de voortdurende zoektocht van astronomen om de uiterste hoeken van het heelal te observeren zijn steeds gevoeliger telescopen vereist. Eén van de doelen van ASTRON is om astronomen te faciliteren met dit soort telescopen. Aangezien radiotelescopen, en in het bijzonder de volgende generatie telescopen, van enorme omvang zijn wil men zoveel mogelijk astronomische toepassingen kunnen dekken. Dit vereist een flexibel instrument. Deze flexibiliteit kan ingebed worden door middel van herconfigureerbare systemen.
In deze presentatie wordt met name de herconfiguurbaarheid van de digitale signaalbewerkings keten in LOFAR (LOw Frequency ARray) besproken. Daarnaast wordt de relatie met de software belicht.
Voor achtergrondinformatie zie http://www.astron.nl/p/lofarframe.htm.
Bijlagen
Waarom weten onze afgestudeerden niet wat er aan wetenschappelijk onderzoek gedaan wordt op zijn/haar vakgebied
Jan en Wim vliegen elkaar in de haren:
. Jan vertelt als wetenschapper dat er heel veel resultaten van onderzoek op de plank klaar liggen om door docenten te laten uitdragen.
. Wim vertelt als HBO lector en als PROGRESS Public Outreach Officer dat hij die resultaten niet kan vinden en dat de universiteiten er een rotzooitje van maken en dat de studenten van tegenwoordig dat wetenschappelijke gedoe helemaal niet aankunnen.
Bijlagen
De (on)mogelijkheden van samenwerking tussen Universiteit en Hogeschool
Het afgelopen jaar zijn in een samenwerking tussen UvA, HvA en VU een tweetal éénjarige, beroepsgerichte, mastersopleidingen gestart: Software Engineering en Systeem- en Netwerkbeheer. Voor beide opleidingen was grote belangstelling van vooral HBO bachelors. Na de succesvolle afronding van de eerste lichting studenten willen wij reflecteren over de samenwerking tussen HBO en universiteit bij het aanbieden van onderwijs op masterniveau.
Naast een tweetal korte presentaties willen wij een discussie organiseren aan de hand van een aantal door ons geformuleerde stellingen:
1. Integratie van hogerberoepsonderwijs en universitair onderwijs creëert nieuwe studiepaden waardoor meer studenten tot hun recht komen
2. Er is een categorie HBO bachelors die men zonder aansluitprogramma in 1 jaar een Msc opleiding kan aanbieden.
3. Er is behoefte aan duidelijke beroeporiëntatie binnen de academische masters in de ICT.
4. Selectie van studenten is noodzakelijk om de aansluiting tussen HBO en universitaire master te realiseren.
5. Een éénjarige universitaire mastersopleiding is mogelijk, maar stelt zware eisen aan planning en voorbereiding.
6. Een stage kan in 3 maanden uitgevoerd worden, mits de vrijheidsgraden zinvol worden ingeperkt.
7. Met goede begeleiding zijn hoge rendementen te bereiken in eenjarige mastersopleidingen.
8. Systeem- en netwerkbeheer zijn een academische opleiding waard.
9. We moeten vermijden dat iedereen succesvolle opleidingen elders gaat imiteren (zoals, b.v. met CKI/AI is gebeurd). Hoe regelen we een betere afstemming?
Bijlagen
Het Ontwerp van Educationele Games
Computer games zijn zeer populair bij jongeren. Binnen het onderwijs wordt echter nog vrijwel geen gebruik gemaakt van computer games. Er zijn wel een aantal educationele spelen beschikbaar maar deze zijn over het algemeen van matig niveau, zowel vanuit educationeel als vanuit game design oogpunt. Toch zijn er goede mogelijkheden voor het gebruik van educationele games, mits onderwijskundigen en game ontwerpers op de juiste wijze samenwerken.
In deze voordracht wordt aangegeven wat de belangrijke ingrediënten zijn van een goed spel en hoe deze elementen gebruikt kunnen worden om interessante educationele games te maken. Het gaat hierbij om begrippen als learning curve, flow, beloningsstructuur, immersion, control, en balans. Ook wordt aangegeven hoe leerlingen eventueel zelf dergelijke software zouden kunnen ontwikkelen in het kader van het informatica onderwijs.
Bijlagen
Informatica als aantrekkelijk toekomstperspectief voor meisjes (en jongens)
traditionele workshop
drs. G.W.M. Joukes is senior projectmedewerker bij de VHTO (expertisebureau vrouwen in bèta/techniek), met als voornaamste aandachtsgebieden de aansluiting vo-mto en vo/mbo-bèta/technisch ho, en de instroom in bèta/technische opleidingen. drs. A.H. van der Lei-Wichers was tot 2002 werkzaam bij de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen als manager aansluiting vo/mbo-hbo. Zij houdt zich sinds 1986 bezig met het vergroten van de instroom van meisjes in technische hbo-opleidingen. Sinds 2002 is zij als adviseur verbonden aan ICA.
Bijlagen
Computer Vision Lab NHL
Het Computer Vision Lab Van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden is in 1994 gestart en is inmiddels uitgegroeid tot een goed uitgerust laboratorium met een grote verscheidenheid aan camera’s, lenzen, belichtingsapparatuur, framegrabbers en beeldverwerkingsoftware. Het Computer Vision Lab heeft sinds zijn start bij bedrijven meer dan vijfentwintig projecten op het gebied van Computer Vision met succes uitgevoerd. Verder is er een onderwijsmodule ontwikkeld op het gebied van Computer Vision die zowel aan reguliere studenten als aan cursisten uit het bedrijfsleven wordt aangeboden.