Vanuit het bedrijfsleven wordt er regelmatig geklaagd over de sociaal-communicatieve vaardigheden van afgestudeerde ’technische’ studenten. Binnen de studierichting Hogere Informatica (HI) van de Hogeschool Eindhoven heeft men dan ook het curriculum zodanig aangepast dat met name aan deze aspecten een grotere / betere aandacht geschonken wordt. Een van de aanpassingen bestaat uit het introduceren van het ‘SURVIVAL-GAME’. Dit spel, waarbij de studenten moeten proberen een bedrijf te redden van de ondergang, wordt reeds in het eerste jaar door alle studenten van de studierichting gespeeld gedurende een zevental weken. Het spel is overgenomen van de Greenwich University te London, waar ze al gedurende meerdere jaren (met groot enthousiasme) dit spel gebruiken, vanwege de sociaal-communicatieve maar ook vanwege de sterk motiverende aspecten die in dit spel aanwezig zijn. Daarnaast biedt het spel ook mogelijkheden om de studenten bewust te maken van de noodzaak om ook enige bestuurlijke / economische kennis te vergaren gedurende de opleiding.
Het introduceren van dit spel heeft dus een aantal doelstellingen:
• sociale vaardigheden vergroten
• communicatieve vaardigheden vergroten
• ‘studie / werk’-motivatie verhogen
• motiveren voor bestuurlijke / economische aspecten.
Thematische aanpak van het onderwijs in informatiekunde
Sinds enkele jaren wordt het onderwijs aan de faculteit economische dienstverlening van de hogeschool Maastricht thematisch verzorgd. Uitgangspunt hierbij zijn niet de traditionele vakgebieden uit het curriculum maar situaties zoals die zich in de praktijk voordoen. Sterke nadruk wordt gelegd op integratie van diverse vakgebieden binnen deze praktijksituaties.
In de presentatie wordt nadere uitleg gegeven over het thematisch onderwijs aan de hand van voorbeelden uit het curriculum information resource management. Tevens komen de didactische werkvormen alsmede de voor- en nadelen en randvoorwaarden aan bod.
Bijlagen
Telematica in het voortgezet onderwijs: recente ontwikkelingen in kaart gebracht
Het gebruik van telematica is in het voortgezet onderwijs in opmars. Ondanks het ontbreken van een duidelijke educatieve telematica-infrastructuur zijn er in Nederland toch interessante ontwikkelingen gaande. Diverse systemen staan het onderwijs momenteel ter beschikking (van SLO-Lijn tot Chemnet). De educatieve telematica-activiteiten hebben een verschillende achtergrond:
1. Gedreven door onderwijsinhoudelijke vernieuwing
De opname van aspecten van telematica inde kerndoelen van het vak informatiekunde in de basisvorming levert een ankerpunt voor educatieve telematica-activiteiten in het curriculum.
2. Opgezet vanuit onderwijsinnovatie-projecten
In het kader van een aantal landelijke innovatie-projecten (zoals PRINT/PIT) wordt recentelijk praktische scholing aangeboden aan docenten op het gebied van persoonlijk telematica-gebruik. Daarbij ligt het accent op telematica-gebruik voor de onderlinge communicatie tussen netwerken van leraren en de mogelijkheden van specifieke informatiebronnen die voor docenten relevant zijn (professionalisering).
3. Autonome ontwikkelingen in het veld
Een beperkt aantal scholen doet mee aan internationale E-mail projecten die voortkomen uit de onderwijskundige visie en het beleid van de school (bijvoorbeeld bij het vreemde talenonderwijs, internationalisering).
In deze presentatie worden genoemde ontwikkelingen aan de hand van voorbeelden nader geschetst. Ook worden, op basis van onderzoeksgegevens en ervaringen met het gebruik van het BBS SLO-Lijn van de laatste jaren, enkele aanbevelingen gedaan.
Bijlagen
Method Engineering
Met de opkomst van computers in de jaren zestig, werden ook de informatiesystemen belangrijker. Om niet steeds opnieuw het wiel te hoeven uitvinden, was er behoefte aan gestructureerde ontwerpmethodieken. Voorbeelden hiervan zijn ISAC, SA/SD, NIAM en Infomod. Het nadeel van methodieken is echter dat ze al snel als keurslijf van vaste procedures gaan werken. De systeemontwerper moet dan een aantal regels volgen om tot een informatiesysteem te komen. Het ontwikkelen van informatiesystemen is echter een dynamisch proces waarin vaak niet alle stappen van de methodiek hoeven te worden genomen of waarin juist technieken en methodes uit andere methodieken dan de eigen methodiek van belang zijn. Een ontwerper zal bijvoorbeeld niet altijd met een gegevensgerichte methodiek uit de voeten kunnen. Soms is een meer procesgerichte aanpak geschikter of juist een combinatie van beide methodieken.
In de praktijk is het flexibel aanwenden van methodieken al langer bekend. Dit wordt dan method engineering genoemd. Deze benadering binnen de systeemontwikkeling stemt de ontwerpaanpak af op de betreffende probleemsituatie. Van bestaande methodieken worden dan delen gecombineerd zodat een geschikte ontwerpaanpak ontstaat.
In het onderwijs krijgen studenten echter nog te vaak een methodiek voorgeschoteld waar ze het dan mee moeten doen. Vervolgens ontstaan dan discussies over wat de beste methodiek is.
Het is beter om studenten voor te bereiden op het leren omgaan met de verscheidenheid van methodieken en te leren welke methodiek(delen) geschikt zijn voor het oplossen van welke probleemsituaties.
In deze presentatie proberen we de volgende vragen te beantwoorden:
– wat dienen studenten te weten om method engineering toe te kunnen passen?,
– wat dienen studenten te weten van methodieken om ze verschillende delen uit methodieken te kunnen laten koppelen?,
– is method engineering altijd de oplossing voor systeemontwikkeling?
Bijlagen
Communicatieve vaardigheden binnen een informatica-opleiding
De waarde die wordt toegekend aan het onderdeel Communicatieve vaardigheden binnen de informatica-opleidingen is sterk groeiend. Voor de invulling van dit vak dient een duidelijke beschrijving van het beroepsprofiel te worden gehanteerd met eindtermen die daarvan zijn afgeleid. Een vak als Communicatieve vaardigheden kan niet geïsoleerd worden aangeboden. De voornaamste doelstelling is er immers op gericht dat studenten moeten kunnen communiceren over hun vakgebied.
In de presentatie zal aan de hand van twee voorbeelden worden toegelicht op welke wijze het vak Communicatieve vaardigheden bij de opleiding Bedrijfskundige Informatica (BI Hogeschool Eindhoven), is afgestemd op het beroepsbeeld.
Het eerste voorbeeld betreft gebruikersdocumentatie die voor echte opdrachtgevers uit de praktijk door de studenten wordt samengesteld. Bij dit onderdeel is het essentieel dat de student zich verdiept in de functie en in het leergedrag van de IT-gebruiker. Bij de samenstelling van de gebruikersdocumentatie zijn interviewen, samenwerken, een dienstverlenende houding en een positieve (beroeps)houding onontbeerlijk.
Het tweede voorbeeld heeft betrekking op de Beroepsoriëntatie, waarbij vier vakken samenwerken. Vanuit een projectorganisatie zullen de studenten de praktijkopdrachten uitvoeren. Communicatieve vaardigheden zal in deze Beroepsoriëntatie integraal participeren. Zij neemt daarbij de onderdelen presenteren, rapporteren en vergaderen voor haar rekening.
Bijlagen
Gebruik van een elektronisch conferencing systeem in een Ou-cursus
Aan de Ou wordt een 3e niveaus cursus ontwikkeld waarin studenten een managementsimulatie moeten uitvoeren. Studenten werken samen in groepen van vier en zij communiceren onderling en met de begeleider via een elektronisch conferencing systeem.
De eerste ervaringen met de try out van deze cursus zullen gepresenteerd worden.
Bijlagen
Experimentele beheeromgeving binnen het onderwijs
Binnen het onderwijs van de opleiding Informatica en Informatiekunde van de Haagse Hogeschool, sector Informatica, wordt aandacht besteed aan het belang van de informatievoorziening binnen organisaties. Uitgaande van de organisatie wordt de informatiebehoefte voor verschillende informatiesystemen in kaart gebracht en vervolgens een deel hiervan ontwikkeld. De hiervoor benodigde kennis, technieken en resources worden in aparte modulen onderwezen. De integratie van deze modulen vindt plaats in afsluitende practica, alwaar het geleerde in de praktijk toegepast wordt. De aspecten exploitatie en beheer van resources ten behoeve van de informatievoorziening binnen een organisatie worden tot nu toe globaal en uitsluitend theoretisch behandeld.
Teneinde de theoretische kennis ten aanzien van beheeraspecten beter te kunnen onderbouwen en praktisch ervaring op te doen, zal binnen de opleiding een geheel aan informatiesystemen met bijbehorend beheersysteem worden opgezet. Deze informatietechnologische infrastructuur dient een redelijke afspiegeling te zijn van een reële omgeving (inclusief de op te lossen problemen – denk bijvoorbeeld aan integratie van bestaande systemen of EDI-toepassingen). In eerste instantie zal het accent liggen op het gebied van ontwerp en beheer van informatiesystemen waarbij de te gebruiken databases een centrale rol spelen.
De presentatie zal ingaan op de realisatie van boven beschreven experimentele beheeromgeving.
Bijlagen
NIAM natuurlijk alternatief
In de minicursus over ditzelfde onderwerp is aan de hand van een voorbeeld de NIAM-methode toegelicht en is de z.g. informaticagrammatica afgeleid. Tevens is uitgelegd hoe het resultaat rechtstreeks in een computer kan worden ingevoerd en dat op de inhoud van het dan aanwezige informatiesysteem operaties kunnen worden uitgevoerd met behulp van de taal Epilog.
In deze demonstratie zal zichtbaar worden gemaakt hoe met name de stap naar de computer gemaakt wordt, hoe operaties op de informatie verlopen en hoe op een elegante manier het informatiesysteem kan worden getransformeerd naar een traditioneel, b.v. relationeel systeem. De toeschouwer kan actief aan de demonstratie deelnemen.
Bijlagen
MESO: Micro Elektronica Systeem Ontwerper
Er is behoefte in de markt aan technisch opgeleide mensen die problemen op kunnen lossen en producten kunnen ontwerpen. Het MESO-project, een samenwerking tussen de Haagse Hogeschool Elektrotechniek en Haagland TI, tracht aan deze vraag te voldoen. De opleiding is mede gebaseerd op het idee dat studenten tijdens de gehele opleiding geconfronteerd worden met problemen uit de markt.
Het operationeel maken van kennis is een van de uitgangspunten van MESO. Didactische uitgangspunten in het MESO deel MBO zijn vaktaal Feuerstein methode. Informatiesystemen worden als extra dimensie in het onderwijsleerproces ingezet voor training, simulatie en ontwerpen.
Als uitgangspunt bij de organisatievorm van MESO wordt het model van Kolb gehanteerd. OMT en NIAM methodieken worden gebruikt in het MESO-traject.
Bijlagen
De opkomst van bedrijfskundige informatica opleidingen
Jarenlang leverden informatica-opleidingen specialisten af op de arbeidsmarkt. Academici die vanuit een technische oriëntatie, ontwikkelingen in de informatietechnologie konden toepassen in de bedrijfsvoering van bedrijven. Zij konden terugvallen op hun kennis van de mogelijkheden en beperkingen van informatietechnologie.
Binnen het bedrijfsleven groeit het bewustzijn dat informatietechnologie in dienst staat van de doelstellingen van een onderneming. De technologie wordt in toenemende mate toegankelijk en de behoefte aan kennis omtrent de innovatieve mogelijkheden naar de klanten en ondersteunende mogelijkheden ten aanzien van de bedrijfsprocessen neemt toe. Daarmee verschuift het technische karakter van de problematiek naar een meer bedrijfskundig karakter. Deze observatie wordt ondersteund door ontwikkelingen en concepten als Business Process Redesign en Telematica, waarbij kennis van de mogelijkheden en onmogelijkheden van de techniek dient te worden gekoppeld aan kennis van de bedrijfsvoering.
Universiteiten hebben hierop gereageerd door de introductie van bedrijfskundige informaticaopleidingen. Voorbeelden daarvan zijn te vinden bij de Erasmus Universiteit Rotterdam (faculteit Bedrijfskunde en de Economische faculteit), de Rijksuniversiteit Groningen en de Koninklijke Universiteit Brabant.
Tijdens de presentatie zullen de belangrijkste informatica-opleidingen worden getoetst aan criteria van uit het bedrijfsleven. In welke mate sluit het curriculum van deze opleidingen aan op de huidige problematiek binnen het bedrijfsleven. Op basis van deze toetsing kunnen vanuit de praktijk een aantal aanbevelingen worden gedaan ten aanzien van het curriculum van deze opleidingen. Uitdagingen voor bedrijfskundige informaticaopleidingen kunnen worden geformuleerd, met als uiteindelijk resultaat een bijdrage aan het inzicht in de waarde van deze opleidingen voor functies en specifieke problematiek binnen het bedrijfsleven.