De opleiding Informatica en Informatiekunde van de Haagse Hogeschool, sector Informatica is in 1988 gestart op basis van de uitkomsten van het INSP-project “Informatica in het hbo”. Een van de doelstellingen van het project en daarmee de nieuwe opleiding was een integratie te verkrijgen van de toenmalige Haagse BI, die zich met name richtte op het traject van informatie-analyse, en de Haagse HIO, die zich juist richtte op het software engineering aspect van de realisatie van informatiesystemen.
Nu na 6 jaar en een bezoek en een rapport van de visitatiecommissie informatica opleidingen, kan gesteld worden dat deze integratie voor het grootste deel geslaagd is. Dat neemt overigens niet weg dat de opleiding thans druk doende is het curriculum aan te passen aan de laatste ideeën en wensen uit de markt. Naast een meer beroepsgerichte benadering van het vakgebied heeft dit ook invloed op de keuzemogelijkheden voor studenten.
In deze presentatie zal nader worden ingegaan op de integratie van informatie-analyse en software engineering in deze opleiding en de resultaten daarvan, alsmede op de nieuwe koers die de opleiding gaat varen.
Ervaringen met probleemgestuurd onderwijs bij een cursus Informatiemanagement
In de voordracht zal worden ingegaan op vragen betreffende de opzet (qua inhoud en didactiek) en de tentaminering van een cursus Informatiemanagement voor bedrijfseconomie studenten van de RU Limburg en de antwoorden die daarop werden gevonden. Het bleek dat probleemgestuurd onderwijs (PGO) met enkele niet-PGO elementen moest worden aangevuld. Ook wordt ingegaan op de resultaten van een evaluatie van de cursus. Tenslotte volgen enkele aanbevelingen voor zo’n soort cursus.
Bijlagen
EISS: de Europese standaard voor functieclassificatie voor informatici
CEPIS (Council of European Professional Informatics Societies) is een Europese organisatie waar 15 landen in participeren. CEPIS voert de ElSS-standaard (European Informatics Skill Structure). Functieclassificatie is relevant voor scholen en bedrijven. Het brengt eenheid in de zeer diverse wereld van informatiekunde en automatisering.
Deze presentatie geeft inzicht in EISS en de relevantie daarvan.
Bijlagen
Kernpunten Cryptologie in Informatica Onderwijs aan TUE en Ou
Cryptologie is een belangrijk onderwerp zowel binnen het huidige Wiskunde, Informatica en Informatietechnologie curriculum bij de Technische Universiteit Eindhoven als binnen het Informaticacurriculum bij de Open universiteit. Steeds verder toenemende elektronische communicatie, ook die van gevoelige informatie, noodzaakt tot aandacht binnen het onderwijs hoe dit veilig kan plaatsvinden. Klassieke systemen, reeds door Julius Caesar toegepast, hebben hun waarde omdat ze doeltreffend de mogelijkheden en beperkingen illustreren van de cryptografie. Een van die beperkingen is dat zender en ontvanger over dezelfde sleutels moeten beschikken. Ook tegenwoordig worden graag geavanceerde uitvoeringen van deze systemen toegepast, omdat ze zeer snelle implementaties hebben. De wiskundige analyse van hun veiligheid is vaak niet goed mogelijk, met als gunstige uitzondering de theorie van schuifregisters met lineaire terugkoppeling. Een hoge mate van veiligheid kan worden bereikt door systemen die gebaseerd zijn op resultaten uit de discrete wiskunde. Daaronder behoren ook de publieke sleutelsystemen, waarbij het mogelijk is veilig te communiceren zonder een sleutel van te voren te hebben afgesproken. Bovendien kan gecontroleerd worden of de boodschap niet veranderd is en van de juiste afzender komt. Dergelijke eisen moeten gesteld worden aan systemen die gebruikt worden voor financiële transacties. In cursussen aan de TUE en de Ou worden zowel conventionele als moderne systemen behandeld, waarbij de nadruk ligt op de wiskundige achtergronden. Deze achtergronden geven voldoende basis om eventuele nieuwe ontwikkelingen te kunnen volgen.
In de presentatie zal uiteengezet worden welke onderwerpen in de cursussen aan bod komen en welke wiskundige voorkennis er voor noodzakelijk is.
Bijlagen
Een indeling van beroepsprofielen voor HBO-I opleidingen
De diversiteit van HBO-Informatica opleidingen is groot. De inhoud van opleidingen die afgesloten worden met hetzelfde diploma, kan sterk uiteenlopen.
Het samenwerkingsverband van de HIO- en Bl-opleidingen in Nederland, het HBO-I platform, heeft in 1993 een werkgroep ‘Beroeps- en afstudeerprofielen’ ingesteld. De werkgroep kreeg de opdracht om beroeps- en afstudeerprofielen voor HBO-I opleidingen samen te stellen.
De werkgroep heeft gebruik gemaakt van het ElSS-rapport (European Informatics Skill Structure) van het CEPIS (Council of European Professional Informatics Societies). Ook de functierapporten van het NGI (Nederlands Genootschap voor Informatica) werden geraadpleegd.
De werkgroep heeft taken verzameld en geordend.
Vervolgens is er een methode ontwikkeld om de taken te clusteren tot profielen voor informatica-opleidingen. Omgekeerd kunnen bestaande profielen geanalyseerd worden. Dit gebeurt met behulp van een matrix die het verband aangeeft tussen de informatievoorziening als vakgebied en de invalshoek van waaruit een bedrijf of organisatie de informatievoorziening benut.
De methode is in principe ook geschikt voor het bepalen van de profielen die samenhangen met de informatica-component van een opleiding in een “ander” vak.
De werkgroep heeft een aantal voorbeelden van profielen samengesteld.
De methode staat centraal in de presentatie. Discussie over de methode is zeer welkom.
Bijlagen
Een Dubbel Procesgerichte Benadering voor het Leren van Objectgeorienteerde Software Ontwikkeling
In deze presentatie wordt verslag gedaan van een poging om het software-ontwikkelproces en het leerproces expliciet en geïntegreerd tot onderwerp van onderwijs te maken.
Bij het leren ontwikkelen van software zien we bij studenten een sterke neiging de aandacht vooral te richten op het eindprodukt, de programmacode. Door de verstrekte instructie, opdrachten, toetsen en feedback wordt dit gedrag vaak versterkt. Dit ook terwijl het doel van het onderwijs vaardigheid in een systematisch software-ontwikkelproces is. Methoden om dit doel te realiseren lijken nauwelijks voorhanden.
Om in het algemeen tot beter onderwijs te komen is traditioneel vooral geprobeerd meer inzicht in, en controle over het onderwijsleerproces te krijgen. Het grote aantal variabelen dat hierin een rol speelt en de beperkte tijd voor onderwijs vormen hierbij een probleem. Een mogelijke oplossing lijkt het vergroten van de zelfstandigheid van de student in het eigen leerproces. Een succesvolle aanpak hiervoor is het onderwijsleerproces, geïntegreerd in de context van een vak, expliciet tot onderwerp van onderwijs te maken. Een vorm hiervoor is het bestuderen van dit onderwijsleerproces.
Dezelfde methode, het bestuderen van een proces, lijkt mogelijkheden te bieden voor het verwerven van vaardigheden in beheren en beheersen van software-ontwikkeling.
Bijlagen
Interviewtechniek in relatie tot informatiesysteemontwikkeling
De laatste jaren wordt algemeen erkend dat in informatica-opleidingen meer aandacht moet worden besteed aan sociale en communicatieve vaardigheden (SCV) dan in het nabije verleden gebruikelijk was. Dit geldt in het bijzonder voor HBO-opleidingen tot bedrijfsinformaticus of informatiesysteemontwikkelaar. Dezen zullen immers werkzaam zijn als intermediair tussen domeindeskundigen en informatici in engere zin.
Bijlagen
Volledig communicatiegeorienteerde informatiemodellering
Een aantal HBO-opleidingen Hogere Informatica en Bedrijfsinformatica hebben de laatste jaren in hun curricula meer plaats ingeruimd voor methodische informatica. Dit ging vaak gepaard met uitvoerige discussies betreffende de keuze van de te onderwijzen systeemontwikkelingsmethode(n) en CASEtools. Is een brede oriëntatie op diverse methoden gewenst of moet de nadruk liggen op goede operationele vaardigheid met een methode en zo ja, welke dan? Kiezen we voor EAR als meest gebruikte informatiemodelleringsmethode of wagen we het met NIAM en waarom dan wel? En hoe ondersteunen we het onderwijs met CASE-tools? En welke CASE-tools?
Bijlagen
Ervaringen met Master-opleidingen voor IT-professionals
Vanaf 1986 is er op veel hogescholen gewerkt aan INSP/VIT speerpuntprojecten. Een van de ambitieuze doelstellingen van die projecten betrof de vorming van HBO expertisecentra. Binnen de Hogeschool Utrecht zijn twee van deze expertisecentra tot stand gekomen: het Centrum voor Kennistechnologie en het Kenniscentrum TeleMatica. Hun belangrijkste produkten: MSc-opleidingen op het terrein van IT (informatietechnologie).
Een HBO kenniscentrum zorgt voor vertaling van resultaten van wetenschappelijk onderzoek naar toepassing in de bedrijfspraktijk. Zo’n centrum verwerft hiermee een eigen plaats in de kennisinfrastructuur. De ontwikkelde expertise wordt gebruikt om innovaties in het bedrijfsleven te ondersteunen met opleidingen en dienstverlening in de vorm van bijvoorbeeld consultancy. De hiermee opgedane ervaring moet ten goede komen aan innovatie van reguliere HBO onderwijsprogramma’s.
Bijlagen
Integratie Informatica en Communicatieve Vaardigheden in een case
Het bedrijfsleven heeft behoefte aan informatici, die zowel vakkennis als diverse communicatieve vaardigheden bezitten. Het is mogelijk, en vaak ook nodig, om de studenten extra te motiveren voor communicatieve vaardigheden door deze op realistische wijze in een case te integreren samen met vakinhoudelijke aspecten. Dit heeft vele onderwijskundige voordelen, maar ook een aantal organisatorische complicaties.