De HIO-Enschede heeft 2 modulen informatieanalyse in het curriculum. In deze modulen leren de studenten alle informatie, nodig voor de realisatie van een software-systeem, te expliciteren. Was dit in vroegere jaren een min of meer creatief proces, tegenwoordig overheerst de opvatting dat dit methodisch, d.w.z. reproduceerbaar, moet gebeuren. Belangrijk voor het onderwijs is dat het proces daardoor ook ‘leerbaar’ is.
In de cursus zal een voorbeeld volledig worden uitgewerkt.
Tijdens de poster-sessie wordt ditzelfde voorbeeld gedemonstreerd op een computer.
De BIIPV-methode: van impliciet naar expliciet
Binnen de opleiding Bedrijfskundige Informatica van de HEAO Breda wordt al jaren gewerkt aan een didactische methode om interpersonele vaardigheden (IPV) expliciet, dat wil zeggen systematisch, gestructureerd en geïntegreerd, in het onderwijs op te nemen.
Ook bij andere opleidingen krijgt IPV aandacht, maar dan stilzwijgend. Het onderwijs is namelijk een socialisatieproces waarin een docent, onder eigen verantwoordelijkheid, waarden en normen overdraagt op zijn studenten en daarmee (onbewust) sturing geeft aan de ontwikkeling van hun IPV. Binnen het Bl-onderwijs in Breda is er echter een manier gevonden om IPV, door toepassing van een didactische methode, nadrukkelijk de aandacht te geven. Kortom, de BllPV-methode: van impliciet naar expliciet.
Enkele maanden geleden hebben J. Baeten en K. Muffels, werkzaam aan de opleiding Bedrijfskundige Informatica van de Hogeschool West-Brabant, deze BllPV-methode gepubliceerd waarin een uitbreiding, verfijning en verantwoording wordt gegeven van de wijze waarop met IPV wordt omgegaan en IPV, als een didactische methode, geïntegreerd wordt in het Bl-onderwijsproces.
De hieronder beschreven IPV-methode lijkt ook uitstekend geschikt te zijn om in het onderwijs van andere HBO-opleidingen te implementeren.
Bijlagen
NIAM, natuurlijk alternatief
De cursus gaat in op de NIAM-methode en de implementatie van NIAM in de computer zoals die in de vorm van de taal Epilog is gerealiseerd. Aan de hand van een voorbeeld wordt een en ander toegelicht.
Bijlagen
Kernprodukten en organisatiestructuur bij onderwijsprocessen volgens KIO-procesmodel
Doe het zelf sessie gericht op het benoemen van kernprodukten en het organiseren van het onderwijs op basis van de processen, zoals die in het KIO-raamwerk, produkt “onderwijswerkvormen”, aan de orde zijn gekomen. De ISO-9004-2-richtlijn wordt meegenomen in de beschouwingen.
Bijlagen
Opleiding Systeemontwikkeling
Bij de Hogeschool Gelderland, is als resultaat van een VIT-project de opleiding Systeemontwikkeling (SO) gerealiseerd. De opleiding is gestart in 1990. Het ontwikkelde curriculum is drie jaar uitgevoerd en beproefd. Er zijn inmiddels ruim 60 systeemontwikkelaars afgestudeerd.
De presentatie geeft een overzicht van de ervaringen met de opleiding, het curriculum, de resultaten van afstudeeropdrachten en de nieuwe ontwikkelingen. De vernieuwde eenjarige SO-opleiding wordt vanaf het cursusjaar ’94-95 aangeboden als afstudeerrichting en full-time post HBO-opleiding.
Bijlagen
Object-georienteerde analyse: een methode voor het HBO-I
In het kader van een project van het HBO-I platform is van maart t/m juni 1994 een project uitgevoerd waarin onderwijs is ontwikkeld met als onderwerp Objectgeoriënteerde analyse. Hierin is een methode ontwikkeld die in 80 sbu kan worden behandeld, zonder dat veel voorkennis van de studenten nodig is. In het ontwikkelde lesmateriaal wordt de methode stap voor stap uitgelegd en toegepast in een compleet uitgewerkt casus.
Bijlagen
Projectmatig werken in Schoolprojecten
De afdeling Informatica van Hogeschool Gelderland is in 1989 gestart met een nieuw curriculum. Daarin is een projectblok opgenomen, waarin studenten gedurende tien weken full time in groepen van drie of vier zelfstandig een automatiseringsproject tot een goed einde moeten brengen.
Het ontwikkelde projectblok is drie jaar uitgevoerd en beproefd. In ruim 40 schoolprojecten participeerden ongeveer 100 studenten.
De presentatie geeft een overzicht van de structuur en de ervaringen met het schoolproject, de resultaten, de bijstellingen en de nieuwe ontwikkelingen.
Bijlagen
Object-orientatie in het Hoger Onderwijs
Doel van de sessie is om aan de hand van de enquêteresultaten en geluiden uit de professionele praktijk discussie los te maken over de gewenste inhoud van het onderwijs op het vlak van objectgeoriënteerde systeemontwikkeling en de knelpunten bij de ontwikkeling van dit onderwijs.
Bijlagen
Gebruikersvriendelijke CBT-ontwikkeltools
Mede door de toenemende gebruikersvriendelijkheid van ontwikkelomgevingen zullen er in de toekomst steeds meer tools ter beschikking komen, die de opleider in staat stellen op eenvoudige wijze zelf interactieve en multimediale presentaties en/of leerpakketten samen te stellen. De vraag is echter of de opleider van deze nieuwe mogelijkheden gebruik maakt of dat hij/zij definitief kiest voor een scheiding van taken d.w.z. de opleider levert de leerstofinhouden aan en de ontwikkelbureaus verpakken het materiaal in digitale vorm?
De ervaring heeft geleerd dat de introductie van met name de Tutoriele courseware moeizamer is verlopen dan de meeste ontwikkelaars hadden gehoopt. Daarentegen lijken de programma’s waar het accent meer ligt op oefenen makkelijker ingang gekregen te hebben in zowel onderwijs als bedrijfsopleidingen.
Een tutorial bepaalt in hoge mate de invulling van een vakcurriculum en wordt al gauw door de opleider als te sturend ervaren. Terwijl bij de oefenprogramma’s de opleider de regie volledig in eigen handen kan houden. De conclusie lijkt daarom gerechtvaardigd dat opleiders wel bereid zijn om met interactieve media aan de slag te gaan, maar zeker niet hun vat op de kern van het onderwijsleerproces willen verliezen.
Voor de rol van de opleider zijn nog drie andere ontwikkelingen van belang:
1. De inhouden en leervormen van opleidingen worden meer en meer vastgelegd. Kwaliteitsbewaking gaat hierbij een steeds grotere rol spelen.
2. Enerzijds komen juist de gemodulariseerde opleidingen tegemoet aan de eis van kwaliteit borgen, anderzijds leent een goed gedocumenteerde opleiding zich voor vormen van extensivering. Dit hele proces van standaardisatie en extensivering stimuleert de introductie van nieuwe onderwijstechnologieën.
3. Hoewel de opbouw van de hardware-infrastructuur telkenmale achterloopt op de mogelijkheden om de computer effectief in te zetten bij het leren groeien we zeker naar een bezetting toe, die de implementatie van multimediale leerpakketten mogelijk gaat maken.
Voor wat betreft de verhouding tussen de producent van cursussen en kennisoverdracht, de opleider en de distributeur van kennis, de onderwijsinstelling, zal in de komende jaren het zwaartepunt verlegd worden naar de distributiefunctie.
Op welke manier kan bedrijven inspelen op een ontwikkeling in zowel de onderwijs als de bedrijfsopleidingenmarkt, die tendeert naar een situatie waarin vrijwel alle opleidingsverantwoordelijkheden voldoende kennis en vaardigheden in huis hebben om de nieuwe media actief en zelfstandig te implementeren in hun eigen opleidingsomgeving. De producenten en distributeurs van ontwikkeltools kunnen bijvoorbeeld inspelen op de wensen van een doelgroep, die behoefte heeft aan een pakket waarmee snel en gemakkelijk eenvoudige leerpakket of toetsprogramma’s geproduceerd kunnen, zonder de mogelijkheid af te sluiten om complexere functionaliteit aan te brengen.
Er zijn de laatste jaren echter vooral ontwikkelomgevingen op de markt gebracht, die zich of richten of op de programmeur of op de gebruiker. Er bestaat echter in toenemende mate behoefte aan ontwikkelomgevingen die voldoen aan de eisen van gebruikersvriendelijkheid van de opleider enerzijds en de programmeertechnische eisen van de ontwikkelaar anderzijds.
Bijlagen
Interviewtechniek in relatie tot informatiesysteemontwikkeling
1. Inleiding
De laatste jaren wordt algemeen erkend dat in informatica-opleidingen meer aandacht moet worden besteed aan sociale en communicatieve vaardigheden (SCV) dan in het nabije verleden gebruikelijk was. Dit geldt in het bijzonder voor HBO-opleidingen tot bedrijfsinformaticus of informatiesysteemontwikkelaar. Dezen zullen immers werkzaam zijn als intermediair tussen domeindeskundigen en informatici in engere zin.
2. Kern
Hogeschool Gelderland heeft gedurende de afgelopen vier cursusjaren in opdracht van de HBO-raad als VIT-project een opleiding Systeemontwikkeling uitgevoerd als experimentele tweejarige hoofdfasestudie voor alle vierjarige initiële technische, sociale en educatieve studierichtingen binnen de hogeschool. Het daarvoor ontwikkelde curriculum heeft de recente visievorming in een aantal andere HBO opleidingen (Hogere Informatica en Bedrijfsinformatica) sterk beinvloed.
Het eerste studiejaar van de opleiding Systeemontwikkeling (voor studenten hun derde studiejaar) is nagenoeg geheel gewijd aan een gezamenlijke methodologische scholing op het gebied van informatiesysteemontwikkeling in de meest brede zin. In dit jaar zijn een aantal vakken met nadrukkelijke SCV elementen vormgegeven, zoals ‘Rapportage en Documentatie’, ‘Voortraject Informatiesysteemontwikkeling’, ‘Communicatiegeoriënteerde Informatieanalyse’, ‘Projectmatig werken’, ‘Sociale Bedrijfskunde’ en niet in de laatste plaats een aantal projectmatig opgezette casussen, waaraan in dit derde jaar in totaal 720 studiebelastingsuren worden besteed.
De methodologische scholing wordt afgesloten met een casus van 12 weken, gericht op het projectmatig uitvoeren van een totaaltraject (van definitiestudie tot en met invoering) gericht op de ontwikkeling van een geautomatiseerd management-informatiesysteem ten behoeve van de eigen hogeschool. Dit project, waarin docenten, studenten en domeindeskundigen intensief samenwerken, beoogt met name ook de SCV-vaardigheden van de studenten verder te ontwikkelen. Efficiënt samenwerken en vergaderen, mondelinge en schriftelijke rapportage en niet in de laatste plaats interviewtechniek krijgen daarbij ruime aandacht. Enkele van de op deze wijze ontwikkelde informatiesystemen zijn inmiddels binnen de hogeschool operationeel in gebruik.
Het vierde jaar bestaat uit een stage van 4 maanden en een afstudeerproject van 6 maanden, beide uit gevoerd in domeinspecifieke organisaties of bedrijven. De SCV-attitude van de studenten wordt daar bij vaak geprezen.
3. Slot
In de voordracht zal kort worden ingegaan op inhoud en vormgeving van SCV-georiënteerde curriculumelementen en meer uitvoerig op de wijze waarop de studenten worden getraind met betrekking tot sociaalcommunicatieve vaardigheden in bovengenoemd 12-weeks project.