‘Inleiding op de Informatie Ethiek (InEt)’, geeft de inhoudelijke en didactische achtergronden van dit nieuwe onderwijsprogramma voor 3e/4e jaars studenten van de Academie voor Informatietechnologie & Management te Breda (HSBrabant).
In deze presentatie geeft de inleider vooral aandacht aan:
. transformerende invloed van ict,
. procesdenken als een behulpzaam kader voor morele creativiteit,
. programma-opbouw van InEt,
. praktische ‘alledaagse’ morele ontwikkelingen bij studenten,
. toepassing in praktika en afstudeertrajecten, en
. (nieuwe) ethische docent & academie-kwesties.
De presentatie geeft enkele praktijk-voorbeelden van dit programma.
Vragen en discussie graag in het tweede deel van deze presentatie.
Na afloop kunt u het complete bijhorende leerplan meenemen.
ICT voor niet ICT-opleidingen, uitdaging tot verandering
In 1999 becijferde het Ministerie van Economische Zaken in het rapport ‘Deltawerkers voor de digitale delta’ dat het tekort aan gekwalificeerd ICT-personeel zou leiden tot een verminderde jaarlijkse groei van het BNP met zo’n 15 miljard gulden. De daarna opgerichte taskforce besloot onder meer dat er een grote inhaalslag moest komen om ICT te integreren in de curricula van de niet-ICT opleidingen. Het pilotproject HEO-ICT heeft tot opdracht om dit te doen voor het economisch HBO. Met subsidie van het Ministerie van EZ wordt onderwijsmateriaal gemaakt, docenten worden geschoold en er wordt een kennisinfrastructuur ingericht waar docenten en professionals uit het bedrijfsleven elkaar ontmoeten. Doel van het laatste is er voor te zorgen dat het HBO na de inhaalslag up-to-date blijft door samenwerking en het delen van kennis.
Tijdens de presentatie wordt een heel praktisch kijk gegeven op het project, op de resultaten en de tegenvallers. Er wordt gediscussieerd over de grootste uitdaging van het project: het bewerkstelligen van de permanente infrastructuur. De veranderkracht van de opleidingen en hogescholen wordt nadrukkelijk aan de orde gesteld.
Bijlagen
Active learning
Het onderwijs werkt nog veel met begrippen als leerjaar, klas, onderwijsprogramma, college en collegerooster. Al deze zaken vertragen het vergaren van individuele competenties door studenten. In het Instituut voor Information Engineering is een aantal oplossingen ontwikkeld om studenten een meer individueel gerichte opleiding te bieden, waarbij versnellingsmogelijkheden reëel aanwezig zijn. Bert Pinkster (docent informatica IE) schetst de situatie in Almere met co-makers, 3 onderwijsfasen, flankerend onderwijs, vakoverstijgende colleges, werkgroepen en team floor teaching (TFT).
Bijlagen
Een object-georienteerde en geintegreerd onderwijsprogramma
In veel ICT-opleidingen wordt objectoriëntatie als aanvulling op een bestaand onderwijsprogramma aangeboden. Daarmee wordt een andere invalshoek geboden. In Almere is objectoriëntatie echter de basis van het onderwijsprogramma. Vanaf de start van de opleiding krijgen studenten te maken met objectgeoriënteerd modelleren en realiseren. In een aantal gevallen wordt ook vakoverstijgend gewerkt. Zo wordt bijvoorbeeld de module requirements gegeven door twee docenten waarvan de een uit het vakgebied communicatie afkomstig is en de ander uit het vakgebied informatica. Hierdoor krijgen studenten een geïntegreerd onderwijsaanbod en gaan docenten over de grenzen van hun vakgebied aansluiting zoeken met andere vakken. Gerlof Donga (coördinator onderwijs IE, Almere) vertelt hier meer over.
Bijlagen
Competentiegebaseerd leren en de electronische leeromgeving: een connectivity-probleem?
Deze presentatie geeft een beeld van de keuzes die bij de opleiding kort-Bedrijfskundige Informatica (kBI) van Saxion Hogeschool IJselland bij het ontwikkelen van een nieuw competentiegebaseerd curriculum (BAKLOV). De elektronische leeromgeving (ELO) kan ondersteuning bieden bij het uitvoeren van het onderwijs, het houden van assessments en het bijhouden van studieresultaten in portfolio’s. De wensen, eisen en randvoorwaarden die binnen het curriculum zijn geformuleerd komen niet altijd overeen met de mogelijkheden die een standaard platform ons biedt. Daar waar de principes van competentiegericht leren en de vormgeving van het (k)BI-curriculum problemen oplevert bij de implementatie binnen een ELO wordt dat als uitgangspunt voor deze (interactieve) presentatie genomen, waarbij uitwisseling van ervaring wordt nagestreefd.
Bijlagen
Realtime Embedded Systems
Consumenten hebben zich ongemerkt omringd met allerlei embedded systemen. De wasmachine bepaalt immers zelf hoe vuil de was is, hoeveel water nodig is en of er bespaard kan worden door de wastijd in te korten. Intussen vermaakt de consument zich met zijn mobieltje door de ge-sms-te beurskoersen te bekijken. Deze ontwikkelingen riepen de vraag op naar een opleidingsvariant voor bouwers van software voor realtime embedded systemen.
De ontwikkeling van deze variant voor Instituut ICT van Saxion Hogeschool Enschede is gestart vanuit opgedane ervaring in post HBO Embedded Software Academies binnen het expertisecentrum van ICT. Een scan in representatieve bedrijven van competenties voor een beginnend embedded software engineer gaf inzicht in interessante trends.
In samenwerking met het bedrijfsleven is een invulling gerealiseerd voor de specialisatiefase van de opleidingen Hogere Informatica en Computertechniek. Vanuit Thales Nederland is een lector aangesteld. Deze heeft een cruciale rol gespeeld in het bij elkaar brengen van bedrijfsexpertise en onderwijsexpertise.
Voor het onderwijs heeft dit een grote meerwaarde geleverd in de vorm van
. opdrachten met een hoog realiteitsgehalte
. meer beroepsgerichte en architectuur gerichte onderwijsinhoud
. een meer professionele infrastructuur
In een bijbehorende workshop kan dan ook kennis gemaakt worden met de tooling die het gespecialiseerde RTES softwareontwikkelproces ondersteunt.
Bijlagen
Werkend leren in duale opleidingen
In duale opleidingsvormen staat de combinatie van werken en leren centraal. In een vierjarige opleiding, waarin de studenten/werknemers een dag per week naar school gaan en vier dagen per week werken, betekent dit dat noodzakelijkerwijs keuzes gemaakt moeten worden. Bijvoorbeeld de keuze: wat biedt de opleiding in het curriculum en wat niet. De opleiding leidt op tot een HBO diploma: hoe zorg je ervoor dat duale studenten aan het eind van de opleiding voldoen aan de opleidingskwalificaties? Het inrichten van een duale opleiding is voor een groot deel ook het zoeken naar een antwoord op deze en daarmee samenhangende vragen. Het curriculum in een duale opleiding is ‘aanbodgestuurd’, samen met de competenties die op de diverse werkplekken verworven worden, moet dit leiden tot een voor iedere individuele student adequate opleiding.
Hoe zorg je voor een optimale wisselwerking tussen het opleidingsdeel en de werkervaring?
In de werkend leren aanpak die wij hebben ontwikkeld is de student in hoge mate zelf verantwoordelijk voor de voortgang van zijn eigen leerproces. In het curriculum proberen wij daarbij aan te sluiten. Dat vergt een andere onderwijskundige en didactische aanpak, andere rollen van de docenten. De ervaringen daarmee, positieve en negatieve, willen wij bespreekbaar maken.
Bijlagen
Het accrediteren van bedrijven: eisen aan de duale werkplek
In september 2001 is op de Haagse Hogeschool de eerste ‘open duale’ opleiding gestart. In deze open duale opleiding nemen studenten deel die hun eigen werkgever bereid hebben gevonden deel te nemen aan de duale opleiding. Om te onderzoeken of de werkgevers zich bewust zijn van de eisen die de opleiding aan de werkplek stelt, en om te onderzoeken of de werkzaamheden die de student gedurende zijn opleiding moet uitvoeren passen bij de opleiding, heeft de hogeschool een accreditatie procedure ontworpen.
Deze procedure, de overwegingen die tot deze procedure hebben geleid en onze ervaringen worden in deze bijdrage toegelicht.
Bijlagen
Sociaal-ethische aspecten van ICT
In het “Beroepsprofiel en Opleidingsprofiel HBO-I” (HBO-I platform) worden zeven hoofdtypen competenties onderscheiden. Een daarvan “Normatiefculturele competentie en habitus” sluit aan bij het thema van deze workshop. Als een van de tien algemene ICT beroepscompetenties wordt in voornoemd boekje ‘het kunnen omgaan met de ethische aspecten, die samenhangen met de beroepsuitoefening’ genoemd.
Deze workshop wil enige invulling van deze beroepscompetenties geven. Voordat de workshop start aan de hand van stellingen, geef ik een voorzet hoe de sociaal-ethische kant van ons vakgebied operationeel kan worden gemaakt voor het hoger onderwijs. Via een vragenlijst wil ik nagaan of er belangstelling bestaat voor een follow-up.
In de inleiding komen eerst individuele aspecten als privacy, arbeid en het private leven aan bod. Vervolgens passeren meer maatschappelijk aspecten als global village, de kwetsbaarheid van de samenleving en individualisering de revue. Tenslotte besteed ik aandacht aan beleid en regelgeving als politiek economische aspecten van ICT.
Bijlagen
Expo een onderwijsbare methode voor OO-analyse
De structuur van objectgeoriënteerde software wordt vastgelegd in UML en in het bijzonder zijn klassendiagrammen. Gelukkig is UML een algemeen aanvaarde standaard geworden. Helaas strekt zich die standaard niet uit tot de manier waarop die klassendiagrammen moeten worden opgesteld. Hiervoor zijn alleen nogal vage heuristieken beschikbaar die alleen door veel ervaring goed gebruikt kunnen worden. Dit is een probleem voor de praktijk van de objectgeoriënteerde software-engineering. Het probleem is echter nog groter voor het onderwijs in dit vakgebied. Vrijwel nooit is er tijd voor het leren door veel ervaring op te doen. Door het ontbreken van een heldere methode is het moeilijk onderwijs te ontwikkelen en geleverde prestaties te beoordelen.
In deze bijdrage wordt een systematische methode (EXPression based Object modelling) gepresenteerd voor een objectgeoriënteerde domeinanalyse. Met EXPO wordt stap voor stap toegewerkt naar een UML klassendiagram. Via een beheersbaar, leerbaar en onderwijsbaar proces leidt EXPO tot betere klassendiagrammen dan de traditionele aanpak op basis van heuristieken.