Het vak informatica in de bovenbouw van havo en vwo is de afgelopen jaren aardig in de steigers gezet. Toch zijn een aantal fundamentele vragen rondom de positie van het vak en de inbedding in het curriculum nog actueel. We noemen er een paar: Hoort informatica een verplicht vak te worden? Is op termijn een centraal examen wenselijk? Wat is de rol van ICT-vaardigheden in het vak? Is er, na de verdwijning van informatiekunde uit de onderbouw, alleen aandacht voor informaticaconcepten in de bovenbouw?
Na een paar korte inleidingen waarin sprekers hun visie geven op deze en andere vragen volgt een discussie in subgroepen en plenair. We sluiten af met het formuleren van conclusies en aanbevelingen. We hopen dat aan deze workshop behalve direct betrokkenen bij informatica in het VO ook docenten informatica uit het hoger onderwijs deelnemen zodat we ook hen kunnen informeren en met hen discussiëren over het vak.
Informatica-pioniers in hun digitale leeromgeving
In het cursusjaar 2000-2001 hebben veel docenten Informatica in het voortgezet onderwijs geëxperimenteerd met DLO’s. Ik heb 40 van hen ondervraagd en 110 van hun leerlingen. De conclusies en aanbevelingen wilde ik op het NIOC presenteren.
Bijlagen
E-learning in a global perspective
In het VO wordt volop gezocht naar de invulling van een krachtige, uitdagende ICT-rijke leeromgeving. Ofwel een ‘Powerful Learning Environment’. Al snel wordt er dan gedacht aan de hardwarematige facilitaire ICT-benodigdheden; zet maar veel ICT neer…. Je kan vandaag de dag in de praktijk constateren dat ondanks de inzet van veel ICT het veranderingsproces blijft hangen in pure substitutie. De echte transformatie wordt pas bereikt als de vormgeving en de inhoud van het leerproces daadwerkelijk verandert.
Met twee voorbeelden van vernieuwende ICT-rijke leerprojecten wil ik aantonen dat een vak als informatica als een verbindende schakel kan worden ingezet. Er kunnen leerprocessen in de onderbouw door leerlingen in de bovenbouw worden gefaciliteerd, het leerproces wordt voor de leerling die informatica volgt rijker en uitdagender en het leren komt dichter bij de werkelijkheid te staan. Juist dat zijn kenmerken van een PLE, waarbij internationaliseren met ICT een onlosmakelijk element is.
Bijlagen
Ervaringen met het Gebruik van Sociale Media in het Voortgezet Onderwijs
Hoewel sociale media zeer populair zijn onder jongeren, is over de effecten van het gebruik van sociale media voor onderwijsgerelateerde doeleinden in het VO tot op heden nog weinig bekend. Deze bijdrage bericht daarom over de resultaten van een verkennende studie naar het gebruik van sociale media in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs.
Daartoe is gedurende een periode van 3 maanden het sociale medium Twitter ingezet in de bovenbouwvakken Informatica en Economie voor HAVO en VWO. Het doel daarbij is achtergronden, discussie, toetsmateriaal en huiswerk- en proefwerktips te verspreiden.
Dit artikel bericht over de opzet, ervaringen en eerste evaluatie van dit project.
Bijlagen
OO-programmeren met Greenfoot
Java wordt in het VO met name aangeboden met een grafische interface, om de basisprincipes van programmeren aan te leren. Voor toepassing van Java als OO-taal wordt BlueJ soms gebruikt. BlueJ heeft als voordeel dat het laat zien hoe objecten worden aangemaakt, en hoe vervolgens de methoden van deze objecten kunnen worden aangeroepen. De mate waarin de aanroep visuele effecten heeft is echter beperkt, en niet heel eenvoudig uit te breiden of aan te passen.
De programmeeromgeving van Greenfoot biedt meer mogelijkheden om de aanroep van methoden zichtbaar te maken, en zelf te manipuleren. Daarbij wordt het maken van nieuwe klassen, het aanroepen van methoden van andere klassen en het begrip overerving inzichtelijk gemaakt. Met behulp van bestaande projecten heb ik een lesbrief en programmeeropdrachten voor het VO gemaakt waarin het OO-karakter van Java kan worden onderwezen.
In mijn bijdrage aan het congres bespreek ik (de ervaringen met) het lesmateriaal.
Bijlagen
Het Ontwerp van Educationele Games
Computer games zijn zeer populair bij jongeren. Binnen het onderwijs wordt echter nog vrijwel geen gebruik gemaakt van computer games. Er zijn wel een aantal educationele spelen beschikbaar maar deze zijn over het algemeen van matig niveau, zowel vanuit educationeel als vanuit game design oogpunt. Toch zijn er goede mogelijkheden voor het gebruik van educationele games, mits onderwijskundigen en game ontwerpers op de juiste wijze samenwerken.
In deze voordracht wordt aangegeven wat de belangrijke ingrediënten zijn van een goed spel en hoe deze elementen gebruikt kunnen worden om interessante educationele games te maken. Het gaat hierbij om begrippen als learning curve, flow, beloningsstructuur, immersion, control, en balans. Ook wordt aangegeven hoe leerlingen eventueel zelf dergelijke software zouden kunnen ontwikkelen in het kader van het informatica onderwijs.
Bijlagen
Interesse wekken bij scholieren voor de studie Informatica: Een Informaticales op het VWO door het Informatica Promoteam Rijksuniversiteit Groningen
Gezien de lage populariteit van de bètarichtingen op de universiteit heeft het Informatica Promoteam RuG een aantal activiteiten ontwikkeld die ervoor moeten zorgen dat VWO leerlingen meer geïnteresseerd raken in (de studie) Informatica. Daarom verzorgen wij in 5 of 6 VWO (in een Wiskunde of Informatica lesuur):
– een interactieve les over een onderwerp binnen de Informatica (duur: 1 lesuur)
– een voorlichting over de studie Informatica met aansluitend een leuk praktisch gedeelte (duur: 2 lesuren)
Tijdens het NIOC zullen we beide types de revue laten passeren.
In het eerste gedeelte geven we een demonstratie van de interactieve les “Complexiteit van computerprogramma’s”. De les is interactief van aard, omdat tijdens de les via Internet vragen beantwoord moeten worden over de presentatie. Over dit onderdeel horen we vervolgens graag uw mening.
In het tweede gedeelte geven we een globaal overzicht van de voorlichting, waarna we het (zeer leuke) praktische gedeelte volledig met u zullen doorlopen.
Meer informatie over onze activiteiten is te vinden op onze website: http://www.rug.nl/informatica/infpromo.
Indien u zelf lesgeeft aan de bovenbouw VWO en ons wilt uitnodigen op uw school, dan kunt u aan het eind van de presentatie een afspraak met ons maken of mailen met infpromo@wing.rug.nl.
Bijlagen
De CodeCup, een eigenzinnige programmeerwedstrijd
De jaarlijkse CodeCup-programmeerwedstrijd (www.codecup.nl) is een nevenactiviteit van de Nederlandse Informatica Olympiade (NIO). NIO is een wedstrijd voor leerlingen uit het VO. Deelnemers van de CodeCup, tevens een opgave voor de eerste ronde van de NIO, schrijven een programma dat in staat is om een spel te spelen, dit jaar het spel Lamistra (latent ministratego). Met weinig inspanning en beperkte voorkennis is het vaak al mogelijk een werkend programma te maken, ook omdat er al voorbeeldprogramma’s worden aangeboden; de uitdaging zit hem vooral in het zoeken naar goede algoritmes om de tegenstander te kunnen verslaan. Deelname is open voor alle belangstellenden; wellicht is het mogelijk deelname van uw leerlingen of studenten mee te laten tellen als programmeeropdracht. Jurering en feedback wordt door het wedstrijdsysteem verzorgd.
In de workshop wordt na een korte toelichting geprobeerd een werkende versie van het spel te maken en intussen gediscussieerd over de bruikbaarheid van een dergelijke wedstrijd.
Bijlagen
Technisch Tekenen: de 3e dimensie als doorlopende leerlijn
Technisch tekenen, een van de competenties van een goede techneut, wordt op alle niveau’s als vak gegeven. Tegenwoordig vrijwel overal op een Computer Aided Design systeem (CAD). In het bedrijfsleven is echter steeds meer vraag naar technici die overweg kunnen met een 3D CAD systeem.
Door op het Voorgezet Onderwijs al te beginnen met 3D modelleren kunnen leerlingen op het MBO snelle en vakkundige tekenaars worden. Hetzelfde geldt voor de doorstroming naar het HBO en het WO, waar 3D CAD meer wordt gebruikt voor de ondersteuning van andere vakken en projecten.
Met een aantal voorbeelden wordt in deze presentatie duidelijk hoe een doorlopende leerlijn ontstaat als een leerling in het VO begint met 3D CAD tekenen en eindigt op het WO met het programmeren en analyseren van volumes en afhankelijkheden.
Bijlagen
Eerstegraads lerarenopleiding informatica
CODI, bedoeld om met de invoering van informatica als keuzevak in de bovenbouw van havo en vwo voor bevoegde eerstegraads docenten te zorgen, is aan het eind van zijn looptijd. Het is nu dus het moment om tot een reguliere eerstegraads lerarenopleiding informatica komen.