Leerlingen krijgen meer en meer te maken met activerende didactische werkvormen en open leercentra waarin zelfstandig of met kleine groepen aan opdrachten wordt gewerkt. Dit vraagt het vermogen om een informatiebehoefte te onderkennen, in vragen te vertalen, informatie op te sporen, te beoordelen, verwerken en er over te kunnen communiceren: Informatievaardigheden. De onderwijsraad constateert in het rapport Webleren (2003) dat het onderwijs vaak tekort schiet in het ontwikkelen van deze vaardigheden bij leerlingen.
De Open Universiteit ontwikkelt, samen met de Hogeschool van Utrecht (in het project Informatievaardigheden voor VO en BVE), hulpmiddelen voor docenten in het VO en BVE voor het ontwikkelen van Informatievaardigheden bij leerlingen. Deze hulpmiddelen bieden geen ‘panklare’ oplossing. Daarvoor is problematiek in iedere schoolsituatie te zeer verschillend. Wel kan op basis van een systematisch overzicht aangegeven worden welke oplossingen reëel zijn en wat er moet gebeuren om ze te realiseren.
In de workshop willen we de tussenresultaten toetsen aan uw inzichten. Vragen daarbij van onze kant zijn oa:
. Wat wordt onder informatievaardigheden verstaan? (We staan wat langer stil bij de Amerikaanse discussie over Fluency in IT.)
. Hoe kan informatievaardigheden een plek in het schoolcurriculum krijgen (vindt u bijvoorbeeld Informatiekunde een goede plek, of prefereert u bijv. een vakoverstijgende aanpak)?
. Welke scenario’s ziet u voor u bij zijn bij de introductie van informatievaardigheden?
. In welke mate zijn docenten en leerlingen informatievaardig (genoeg) en kan dat wel goed worden beoordeeld?
. Welke knelpunten ziet u voor een systematische ontwikkeling van informatievaardigheden (school, docent, leerling)?
. Kan scholing voor docenten een bijdrage leveren voor deze ontwikkeling?
Informatica HAVO/VWO in een nieuwe fase
In deze bijdrage wordt de opzet besproken van een vernieuwing en aanpassing van het vak informatica met het oog op de urenuitbreiding voor 2007 – één en ander in de specifieke context van het HAVO respectievelijk het VWO. Uiteengezet zal worden de werkwijze om te komen tot een set van vakdidaktische en vakinhoudelijke handreikingen met concrete lesinvullingen voor docenten ten aanzien van de nieuw te bepalen en aan te passen lesinhouden. Daarbij is een nevendoelstelling het aantrekkelijk en interessant maken/houden van het vak voor leerlingen en docenten. In het bijzonder wordt hierbij gedacht aan een invulling die een samenhang bewerkstelligt met andere vakken en vakinhouden. Ook zal gewerkt worden aan een set richtlijnen inzake bestaande en nieuwe wensen aangaande aansluiting bij het HBO/WO. In dat verband dient het vak Informatica zich ook te profileren als een vak dat de beroepskansen kan vergroten.
Een vertegenwoordiger van het SLO en participanten van deelnemende scholen zullen in de bijdrage betrokken worden.
Bijlagen
PQR Safe & Secure Demo
Demonstratie van Safe & Secure beveiligingsoplossing bestaande uit ‘IP Video Surveillance, ‘Virus- en hackerbeveiliging’ en ‘Internetbescherming’.
Het beveiligen van zowel het fysieke als het virtuele eigendom is voor elke school van groot belang. Voor het informatica onderwijs misschien zelfs van groter belang. Immers de studenten bevinden zich meer op het internet, wisselen veel informatie onderling uit en nemen projecten mee van of naar huis, met alle gevolgen van dien. Een virus of spyware kan snel aanwezig zijn en zich nog sneller verspreiden. Middels Safe & Secure van PQR is het mogelijk om hier maatregelen tegen te nemen, waarbij u tevens controle heeft over welke informatie op het internet bezocht wordt (op basis van soort website, gebruiker(groep) of tijdstip). En over het fysieke eigendom waken de netwerkvideocamera’s. Al deze drie stappen zijn te bewonderen tijdens NIOC 2004 in de Safe & Secure demo.
Bijlagen
Een opstap naar abstract denken
Er zijn weinig meisjes die exacte vakken kiezen. Dat ligt volgens mij niet aan de meisjes, maar aan de gangbare manier van leren en lesgeven. Dit onderzoek herformuleert een informatieanalysemethode tot een leer- en lesmethode die goed aansluit bij de manier waarop meisjes leren. De methode gaat uit van voorbeelden, vandaar dat zij voorbeeldgestuurd onderwijs is genoemd.
Bijlagen
Vernieuwingen in het schoolvak Informatica
Het Vakdossier Informatica 2007, uitgebracht door SLO in opdracht van het ministerie van OCW, bevat talrijke aanbevelingen voor vernieuwing van het schoolvak. Het ministerie kon zich vinden in de conclusies, maar ziet geen aanleiding om zelf initiatieven voor vernieuwing te nemen, zoals het instellen van een vernieuwingscommissie. Het ministerie biedt in plaats daarvan ruimte aan de betrokkenen om zelf vernieuwingsinitiatieven te nemen. Het ministerie zal die initiatieven ondersteunen door het examenprogramma flexibel te hanteren en waar nodig vrijstellingen te verlenen.
Binnenkort start een werkgroep met het inventariseren, bedenken en uitwerken van ideeën. Na de eerste bijeenkomst kan deze samenvatting nader worden ingevuld. Enkele aandachtspunten bij de vernieuwing zijn: toetsing: wel of geen centraal examen? Differentiatie; aansluiting bij vervolgopleidingen; verhoging aantrekkelijkheid en vakdidactiek.
Bijlagen
Leren programmeren
Programmeeronderwijs onder beginnende studenten VO, HO en WO levert over het algemeen slechte resultaten op. Docenten worstelen met de wijze waarop zij bij studenten misconcepties kunnen ontdekken en deze tijdig kunnen helpen ombuigen naar juiste conceptualisering. Resultaten uit onderzoek geven geen eenduidige mening over een ‘juiste’ manier van onderwijzen maar geven wel richting aan waar aandachtspunten voor docenten vooral moeten liggen.
Bijlagen
Informatica in het VO
Er leven veel opvattingen over het vak informatica in het VO. Auteur heeft onderzoek gedaan naar die verschillende inzichten bij respondenten uit VO, HBO, WO, lerarenopleiding en auteursteams. Deelnemers is gevraagd zevenendertig stellingen over het vak informatica, de plaats van het vak en de rol van de docent op een specifieke wijze te sorteren volgens de regels van de Q-methodologie. Negenenvijftig aangeschrevenen hebben de Q-sort ingevuld. Door clusteranalyse is gezocht naar punten van overeenstemming en van verschil, naar groepen gelijkgezinden en naar thema’s waarover groepen het eens zijn. Ook is onderzocht hoe dergelijke clusters verdeeld zijn over de categorieën respondenten.
Bijlagen
Software engineering
Er zijn wat meer uren beschikbaar voor het vak informatica in het voortgezet onderwijs. Daardoor komt er ook wat ruimte om tijd te besteden aan programmeren, een hoofddiscipline binnen de informatica. Maar er is niet de ruimte om dit ver uit te bouwen. Software engineering vergt wat programmeerkennis maar houdt zich ook met andere aspecten bezig, waaronder requirements engineering, architectuur ontwerpen, controleren, documenteren en projectbeheer.
We laten zien dat een klein software engineering project goed te doen is met beperkte programmeerkennis. We beschrijven onze ervaringen met zo’n project dat enkele malen uitgevoerd is als Master Class aan de TU Eindhoven.
Bijlagen
Het web? Dat maak je zelf!
Vanuit de ITS Academy (http://informatica.itsacademy.nl) zijn Alban Ponse en Maarten Marx benaderd om samen met de informatica docenten van vier Hilversumse VWO scholen twee informatica modules te maken. Gevraagd was om in deze modules stof te behandelen die niet in de reguliere onderwijsboeken staat, en die dicht bij de academische praktijk ligt. Gekozen werd voor modules van 4 weken, bestaande uit 4 lessen met ieder zo’n 4 uur werk.
De module die in het artikel beschreven wordt heeft als titel “Het Web? Dat maak je zelf!”. De leerling leert werken met blogs en RSS, met samenwerkingsgereedschappen GoogleDocs en Wiki’s; de leerling leert hoe je de kwaliteit van zoekmachines kunt bepalen, en bouwt samen met de andere leerlingen uit de klas een programma dat mensen zoekt op basis van trefwoorden; in de laatste les worden Websites behandeld die je helpen bij het maken van een moeilijke keuze, met als lopende voorbeelden www.stemwijzer.nl en www.kieskompas.nl.
Bijlagen
Didactiek
Pedagogical Content Knowledge (PCK, vakdidactiek) is de samensmelting van pedagogische kennis en vakinhoudelijke kennis, onder invloed van eigen overtuigingen en ervaringen.
In de workshop werken docenten in groepen van 3 of 4 (groepsdiscussies). De docenten worden gevraagd om enkele ‘big ideas’ van Programmeren te geven en ze worden gevraagd om hun gezichtspunten en antwoorden ten aanzien van de volgende vragen (in relatie met iedere ‘big idea’):
-Wat zijn de ‘BIG IDEAS’ van Programmeren?
-Wat leerlingen over dat ‘big idea’ moeten leren?
-Problemen/Beperkingen verbonden met het leren van dit ‘big idea’?
-Leermethoden?
-Specifieke manieren om bij leerlingen misvattingen of verwarring over dit ‘big idea’ weg te nemen.
Het is een twee uur durende workshop.