Deze presentatie geeft een beeld van de keuzes die bij de opleiding kort-Bedrijfskundige Informatica (kBI) van Saxion Hogeschool IJselland bij het ontwikkelen van een nieuw competentiegebaseerd curriculum (BAKLOV). De elektronische leeromgeving (ELO) kan ondersteuning bieden bij het uitvoeren van het onderwijs, het houden van assessments en het bijhouden van studieresultaten in portfolio’s. De wensen, eisen en randvoorwaarden die binnen het curriculum zijn geformuleerd komen niet altijd overeen met de mogelijkheden die een standaard platform ons biedt. Daar waar de principes van competentiegericht leren en de vormgeving van het (k)BI-curriculum problemen oplevert bij de implementatie binnen een ELO wordt dat als uitgangspunt voor deze (interactieve) presentatie genomen, waarbij uitwisseling van ervaring wordt nagestreefd.
Competentiegericht ICT-onderwijs in het MBO
Sinds cohort 2001 is het MBO gestart met het opleiden van duizenden nieuwe deelnemers volgens een nieuwe set geïntegreerde kwalificaties. De historisch parallel lopende structuren van de sectoren Economie en Techniek zijn hiermee ten einde.
Dit voorjaar (2002) heeft de taskforce in zeer nauwe samenwerking met het bedrijfsleven en met vertegenwoordigers vanuit het scholingsveld (uiteraard MBO maar ook HBO) de meer ’traditionele’ eindtermen vertaald naar (h)erkenbare formuleringen. Het combineren van vaardigheden, attitudes, kennis en inzicht heeft geleid tot werkbare en toetsbare curricula.
Tijdens de workshop zullen de deelnemers de verschillen ondervinden tussen traditionele en competentiegerichte eindtermen.
Bijlagen
Het classMate application framework voor educatieve software
Het ontwikkelen van E-learning is duur en tijdrovend. Dit heeft zowel betrekking op het programma als op de content. Daarbij is toegankelijkheid voor de dagelijkse docent (de belangrijkste ‘probleemeigenaar’) van content t.b.v. editen of aanpassen een belangrijke factor voor succes. De ontwikkeling van programma’s kan versneld worden door inzet van een z.g. application framework. Dit is software, specifiek ontworpen voor hergebruik zowel m.b.t. de code als het ontwerp.
Het besproken (en in de E-talage gedemonstreerde) ClassMate framework is ontworpen voor E-learning. Gebruik hiervan vergt een goed inzicht in de ClassMate modellering maar verder weinig technische kennis: het volstaat een specificatie (in XML) te leveren.
Ook content wordt in ClassMate in XML vorm aangeleverd. Niet echt prettig voor docenten om te moeten editen, maar hiervoor is een geschikt werkmodel tot stand gebracht.
ClassMate is een freeware programma.
Bijlagen
Realtime Embedded Systems
Consumenten hebben zich ongemerkt omringd met allerlei embedded systemen. De wasmachine bepaalt immers zelf hoe vuil de was is, hoeveel water nodig is en of er bespaard kan worden door de wastijd in te korten. Intussen vermaakt de consument zich met zijn mobieltje door de ge-sms-te beurskoersen te bekijken. Deze ontwikkelingen riepen de vraag op naar een opleidingsvariant voor bouwers van software voor realtime embedded systemen.
De ontwikkeling van deze variant voor Instituut ICT van Saxion Hogeschool Enschede is gestart vanuit opgedane ervaring in post HBO Embedded Software Academies binnen het expertisecentrum van ICT. Een scan in representatieve bedrijven van competenties voor een beginnend embedded software engineer gaf inzicht in interessante trends.
In samenwerking met het bedrijfsleven is een invulling gerealiseerd voor de specialisatiefase van de opleidingen Hogere Informatica en Computertechniek. Vanuit Thales Nederland is een lector aangesteld. Deze heeft een cruciale rol gespeeld in het bij elkaar brengen van bedrijfsexpertise en onderwijsexpertise.
Voor het onderwijs heeft dit een grote meerwaarde geleverd in de vorm van
. opdrachten met een hoog realiteitsgehalte
. meer beroepsgerichte en architectuur gerichte onderwijsinhoud
. een meer professionele infrastructuur
In een bijbehorende workshop kan dan ook kennis gemaakt worden met de tooling die het gespecialiseerde RTES softwareontwikkelproces ondersteunt.
Bijlagen
Werkend leren in duale opleidingen
In duale opleidingsvormen staat de combinatie van werken en leren centraal. In een vierjarige opleiding, waarin de studenten/werknemers een dag per week naar school gaan en vier dagen per week werken, betekent dit dat noodzakelijkerwijs keuzes gemaakt moeten worden. Bijvoorbeeld de keuze: wat biedt de opleiding in het curriculum en wat niet. De opleiding leidt op tot een HBO diploma: hoe zorg je ervoor dat duale studenten aan het eind van de opleiding voldoen aan de opleidingskwalificaties? Het inrichten van een duale opleiding is voor een groot deel ook het zoeken naar een antwoord op deze en daarmee samenhangende vragen. Het curriculum in een duale opleiding is ‘aanbodgestuurd’, samen met de competenties die op de diverse werkplekken verworven worden, moet dit leiden tot een voor iedere individuele student adequate opleiding.
Hoe zorg je voor een optimale wisselwerking tussen het opleidingsdeel en de werkervaring?
In de werkend leren aanpak die wij hebben ontwikkeld is de student in hoge mate zelf verantwoordelijk voor de voortgang van zijn eigen leerproces. In het curriculum proberen wij daarbij aan te sluiten. Dat vergt een andere onderwijskundige en didactische aanpak, andere rollen van de docenten. De ervaringen daarmee, positieve en negatieve, willen wij bespreekbaar maken.
Bijlagen
Het accrediteren van bedrijven: eisen aan de duale werkplek
In september 2001 is op de Haagse Hogeschool de eerste ‘open duale’ opleiding gestart. In deze open duale opleiding nemen studenten deel die hun eigen werkgever bereid hebben gevonden deel te nemen aan de duale opleiding. Om te onderzoeken of de werkgevers zich bewust zijn van de eisen die de opleiding aan de werkplek stelt, en om te onderzoeken of de werkzaamheden die de student gedurende zijn opleiding moet uitvoeren passen bij de opleiding, heeft de hogeschool een accreditatie procedure ontworpen.
Deze procedure, de overwegingen die tot deze procedure hebben geleid en onze ervaringen worden in deze bijdrage toegelicht.
Bijlagen
Doorlopende duale leerweg MBO – HBO ICT; een verhaal uit de praktijk
In de periode 2000-2001 is er door de Haagse Hogeschool en ECABO i.s.m. een aantal andere Hogescholen en ROC’s, gewerkt aan het verbeteren van de aansluiting van MBO op HBO duaal ICT. In september 2001 is de eerste, zeer bescheiden groep gestart. Een groep aan de Hogeschool Zuyd i.s.m. met ROC de Leeuwenborgh en een groep aan de Haagse Hogeschool i.s.m. Het ROC Albeda College.
Tijdens de presentatie krijgt u een overzicht van wat er zich in het landelijke project heeft afgespeeld, hoe wij hier in de regio Den Haag/Rotterdam e.e.a. vorm hebben gegeven en hoe het onze studenten tot nu toe is vergaan.
Na deze inleiding willen we graag met u van gedachten wisselen aan de hand van 4 items t.w. aanpassing van het bestaande curriculum, werving van de leerling/studenten, werving en accreditatie van bedrijven, de dagelijkse praktijk tot op heden.
Aansluitend besteden we aandacht aan de laatste regionale ontwikkelingen zoals de vorming van 7-jarige Mbo-Hbotrajecten al dan niet duaal.
Bijlagen
Stepnet in de praktijk
De Stepnet-site (www.stepnet.nl) bestaat uit een aantal praktische opdrachten voor verschillende vakken, gebaseerd op actuele thema’s of gebeurtenissen, bedoeld voor leerlingen in de bovenbouw van het Havo/Vwo, de Tweede Fase. Elke opdracht bevat een ICT-component, die allerlei vormen kan aannemen. Zo kan de aandacht vooral gericht worden op het zoeken naar informatie via Internet of nieuwe media. Ook is het (daarbij) mogelijk dat de opdracht vraagt om een presentatie van de uitwerkingen via een programma als PowerPoint. Verwerving, verwerking en verstrekking van informatie via ICT-middelen zijn derhalve belangrijke componenten van het Stepnet-project.
Per vak verschijnt er om de drie weken een nieuwe opdracht, zodat de actualiteit goed bijgehouden kan worden. Deze opdrachten kunnen sinds enige tijd ook gebaseerd zijn op de bijdragen die door de redactie van de Weekkrant op de Scholierensite van NRC Handelsblad (http://scholieren.nrc.nl/vakken/) geplaatst worden. De begeleidende docent vindt de antwoorden / uitwerkingen / lessuggesties bij de opdrachten bij kennisnet. Deze zijn te bereiken via de loginnaam en het wachtwoord dat de school krijgt voor toegang tot bepaalde afgesloten gedeelten op kennisnet.
In de workshop zal aan de hand van een paar voorbeelden van opdrachten voor verschillende vakken aangegeven worden wat Stepnet voor de Tweede Fase kan betekenen. Vervolgens zal aan de aanwezigen een aantal opdrachten overhandigd worden, zodat men feeling krijgt met het werken met ICT-gerelateerde opdrachten.
Omdat de Stepnet-site gratis toegankelijk is en volledig methode-onafhankelijk, mag deze workshop niet opgevat worden als een commerciële onderneming van uitgeverij ThiemeMeulenhoff.
Bijlagen
Sociaal-ethische aspecten van ICT
In het “Beroepsprofiel en Opleidingsprofiel HBO-I” (HBO-I platform) worden zeven hoofdtypen competenties onderscheiden. Een daarvan “Normatiefculturele competentie en habitus” sluit aan bij het thema van deze workshop. Als een van de tien algemene ICT beroepscompetenties wordt in voornoemd boekje ‘het kunnen omgaan met de ethische aspecten, die samenhangen met de beroepsuitoefening’ genoemd.
Deze workshop wil enige invulling van deze beroepscompetenties geven. Voordat de workshop start aan de hand van stellingen, geef ik een voorzet hoe de sociaal-ethische kant van ons vakgebied operationeel kan worden gemaakt voor het hoger onderwijs. Via een vragenlijst wil ik nagaan of er belangstelling bestaat voor een follow-up.
In de inleiding komen eerst individuele aspecten als privacy, arbeid en het private leven aan bod. Vervolgens passeren meer maatschappelijk aspecten als global village, de kwetsbaarheid van de samenleving en individualisering de revue. Tenslotte besteed ik aandacht aan beleid en regelgeving als politiek economische aspecten van ICT.
Bijlagen
Expo een onderwijsbare methode voor OO-analyse
De structuur van objectgeoriënteerde software wordt vastgelegd in UML en in het bijzonder zijn klassendiagrammen. Gelukkig is UML een algemeen aanvaarde standaard geworden. Helaas strekt zich die standaard niet uit tot de manier waarop die klassendiagrammen moeten worden opgesteld. Hiervoor zijn alleen nogal vage heuristieken beschikbaar die alleen door veel ervaring goed gebruikt kunnen worden. Dit is een probleem voor de praktijk van de objectgeoriënteerde software-engineering. Het probleem is echter nog groter voor het onderwijs in dit vakgebied. Vrijwel nooit is er tijd voor het leren door veel ervaring op te doen. Door het ontbreken van een heldere methode is het moeilijk onderwijs te ontwikkelen en geleverde prestaties te beoordelen.
In deze bijdrage wordt een systematische methode (EXPression based Object modelling) gepresenteerd voor een objectgeoriënteerde domeinanalyse. Met EXPO wordt stap voor stap toegewerkt naar een UML klassendiagram. Via een beheersbaar, leerbaar en onderwijsbaar proces leidt EXPO tot betere klassendiagrammen dan de traditionele aanpak op basis van heuristieken.